Naar de ochtendmarkt in Rolous

Heel vroeg vertrekken we met de bus uit Siem Reap. Onze eerste stop is bij de Ro lus ochtendmarkt. Ondanks het vroege tijdstip is het er al een drukte van belang. Zeker 60 middelbare scholieren doen op een groot veld voor de markt hun gymoefeningen. Allemaal in het gelid en allemaal exact hetzelfde doen, dat zie ik in ons individualistische onderwijs systeem niet snel gebeuren.

Geuren en kleuren op de markt

Op de markt zelf komen de geuren en de kleuren mij tegemoet. Eenvoudige kraampjes, volgeladen met fruit en groenten, een parasol tegen de zon. Varkenskoppen met uitgedoofde ogen recht op een tafel, dode eenden met hun kopjes omlaag. Voor ons is dat vaak even wennen, maar wat is eerlijker? Een " what you see is what you get" , als het gaat om vlees? Of een industrie met dierenleed achter gesloten deuren?

Het is een drukke markt. Ik loop tussen de kraampjes door en koop wat fruit bij een dame waarvan de man ligt te slapen in zijn hangmat. De vrouw knipoogt naar mij met een blik van "leer mij de mannen kennen".  Ik knipoog terug. We begrijpen elkaar. 

Vismarkt met verse vis uit het Tonlé Sap meer

Het achterste deel van de markt is voor de vis.. Veel levende vissen in grote plastic bakken, of net schoongemaakte exemplaren. Schelp-en schaaldieren in alle soorten en maten. Een ding is zeker. Het is super vers. Art onze gids vertelt dat het allemaal gevangen is in het Tonlé Sap meer, een belangrijke voedselbron voor de Cambodjanen. Meer dan de helft van alle vis komt hier vandaan.

Tonlé Sap, het grootste meer van Cambodja

Als je de kaart van Cambodja ziet dan is het grote uitgestrekte Tonlé Sap meer in het midden van het land niet te missen. Het is een bijzonder meer wat te maken heeft met de seizoenen. Tijdens de droge tijd vloeit water uit het meer via de Tonlé Saprivier in de Mekong bij Phnom Penh. Tijdens de regentijd is de waterstand in de Mekong echter zo hoog dat het water vanuit de Mekong via de rivier weer het Tonlé Sapmeer instroomt. Een natuurlijk communicerend vat. Door deze enorme watertoevoer kan het meer wel 25.000 vierkante kilometer worden en is daarmee tijdelijk het grootste meer in Zuid Oost Azië. Het fenomeen wordt jaarlijks gevierd in november en heet Bon Om Touk.

Vissers met een speciale vistechniek

Na de markt vertrekken we richting het meer. Onderweg langs de kant van de rivier de vissers die staand in het water de netten uitgooien met een bijzondere werptechniek .

Kampong Phluk

We komen aan in Kampong Phluk. Een dorpje met een lange rechte straat met kleurrijke huizen op hoge palen. Ze zijn voorbereid op de wisselende waterstand hier. Aan het einde van de straat de school en een mooi gedecoreerde tempel. Ondanks het feit dat de huizen er mooi uitzien lijkt het leven me hier geen vetpot. Art vertelt dat iedereen van de visvangst leeft en in het droge seizoen zelf rijst verbouwd. 

Het is te hopen dat het waterpeil van het meer goed blijft. In Laos zag ik dorpjes die door de bouw van stuwdammen door China, plotseling droog kwamen te liggen, de bestaansbron opgedroogd. Een echte tragedie.

Tocht over het Tonlé meer

Vanuit het dorp stappen we op de boot voor een tochtje over het meer. Enorm uitgestrekt, water waar je maar kijkt. Ook hier weer vissers in actie.

De boot legt aan bij een drijvend restaurant waar we een kopje koffie drinken. In een waterbak zie ik zes krokodillen opgepakt op elkaar liggen. Ik ben niet perse een fan van krokodillen, maar dit lijkt me echt dierenmishandeling. Ik vraag Art waarom de krokodillen hier zijn.

Steeds minder krokodillen

Hij vertelt dat er vroeger veel krokodillen en slangen waren, hun aantal loopt sterk terug. Zo kunnen de bezoekers de krokodillen nog zien. Dit is de mooie versie. Bij de souvenirschop zie ik later tasjes van krokodillen leer. 

Natuur onder druk

Een ding is zeker, ook hier staat de natuur onder druk. Ik hoor later dat de ontbossing in dit deel van Cambodja een groot probleem is. Tijdens het regenseizoen staan de bomen onder water, daarmee geven ze voedingsstoffen af die belangrijk zijn voor vissen en vogels. En voor de mensen. De mensen voor wie het meer en de vis van levensbelang zijn. 

Boek hier de excursie naar Kampong Phluk

Foto's van leeftijdsgenoten

Museum Tuol Sleng in Phnom Penh

Het Tuol Sleng Genocide Museum ligt in het centrum van Phnom Penh. Ooit was dit een gewone middelbare school; later veranderde het onder de Rode Khmer in de beruchte gevangenis S-21, het grootste geheime detentiecentrum binnen een netwerk van bijna tweehonderd kampen waar mensen werden ondervraagd, gemarteld en vermoord.

Met een tuk-tuk kom ik aan bij het museum. Vanuit de drukte van de stad stap ik in één klap een andere wereld binnen – een stille, beladen wereld die getuigt van een geschiedenis waar ik tot nu toe maar weinig van wist.

Een museum dat je nooit meer vergeet

Bij de ingang waarschuwen borden gevoelige bezoekers voor de confronterende inhoud. En dat blijkt niet voor niets. Binnen loop je door klaslokalen die cellen zijn geworden en langs foto’s van de duizenden slachtoffers die hier vastzaten. Ik luister naar de audiotour, beschikbaar in het Nederlands en veertien andere talen. Op verschillende punten krijg je achtergrondinformatie, en tussendoor kun je luisteren naar persoonlijke verhalen – zoals het tragische liefdesverhaal van Bophana en de bekentenissen van S-21-directeur Kameraad Duch.

Prikkeldraad om zelfmoord te voorkomen

Het geluid van de stad klinkt vaag op de achtergrond, maar binnen is het bijna ongemakkelijk stil. Rondom de binnenplaats staan de schoolgebouwen in blokken van twee verdiepingen. Op de bovenste verdieping hangt prikkeldraad. Later hoor ik dat dit niet bedoeld was om gevangenen binnen te houden, maar om zelfmoord te voorkomen – zo wanhopig waren de omstandigheden in S-21.

Kamers waar gevangenen werden gehouden

Beneden liggen de kamers waar gevangenen werden ondervraagd en gemarteld; aan de muren hangen foto’s van slachtoffers die de gruwelijkheden nauwelijks verhullen. Boven bevinden zich de voormalige klaslokalen, omgebouwd tot kleine, benauwde cellen. Het contrast tussen wat het ooit was en wat het werd, is huiveringwekkend.

12.000 gevangenen, slechts 12 overleefden

Tussen 1975 en 1979 werden in S-21 zo’n 12.000 mensen gevangen gehouden, gemarteld en ondervraagd. Slechts twaalfvan hen overleefden. De rest werd naar de Killing Fields in Cheung Ek gebracht, ongeveer tien kilometer buiten Phnom Penh. Precies daar was ik gisteren.

The Killing Fields in Cheung Ek

De Killing Fields van Cheung Ek waren ooit een eenvoudige Chinese begraafplaats. Onder het bewind van Pol Pot veranderde deze plek in een executieterrein waar duizenden onschuldige mannen, vrouwen en kinderen werden gedood. Om kogels te besparen werden kinderen doodgeslagen tegen een boom. Volwassenen kregen vaak een klap met een knuppel op het achterhoofd, waarna hun keel werd doorgesneden. De omvang van deze waanzin is nauwelijks te bevatten. Onze gids vertelt dat nieuwe gevangenen geblinddoekt aankwamen. Over het hele terrein speelde de Rode Khmer harde muziek om de kreten van slachtoffers te overstemmen. Het waren de methodes van een regime dat absolute stilte wilde bewaren — ten koste van alles.

Cambodja werd meegesleurd in de oorlog in Vietnam

Geschiedenis is complex maar kort samengevat; In 1953 werd Cambodja onafhankelijk van Frankrijk. In de jaren 60 escaleerde de oorlog in buurtland Vietnam en werd Cambodja hierin meegesleurd. In 1970 pleegde generaal Lon Nol een staatsgreep en gaf hij de VS, in ruil voor steun, de mogelijkheid om vanuit Cambodja Vietnam aan te vallen. De VS wilde koste wat kost de communisten daar verdrijven.

Meer dan 600.000 onschuldige Cambodjaanse burgers gedood door Amerikaanse bommen

De bevolking van Cambodja leed onder de gevolgen van de Vietnam oorlog omdat de VS ook de grensstrook met Vietnam in Cambodja bombardeerde. In de VS werd dit de geheime oorlog genoemd. Er werden hier meer bommen gegooid dan in de hele tweede wereldoorlog samen. Naar schatting kwamen hier meer dan 600.000 onschuldige Cambodjaanse burgers, veelal boeren om het leven. Zo dreef de VS de bevolking in de armen van `Pol Pot, de leider van de communistische partij. Wil je hier meer over lezen kijk dan op de site van John Pilger.

Pol Pot en zijn utopische visie van de ideale maatschappij

De verlosser Pol Pot bleek een waanzinnige gek met zijn utopische visie van de ideale maatschappij. Toen hij aan de macht kwam moest Cambodja een klasseloze agrarische communistische staat worden, een staat waarin iedereen gelijk was. Geld werd afgeschat, banken vernietigd, religie werd verboden, kerken en tempels verwoest. Familie bestond niet meer, gezinnen werden uit elkaar gedreven, kinderen weggehaald bij hun ouders. 1975 was het jaar nul, het begin van een nieuw tijdperk van Democratisch Kampuchea zoals Cambodja ging heten.

De bevrijders bleken dat niet te zijn

De bevrijders werden eerst enthousiast onthaald. Drie dagen later moest iedereen uit Phomn Penh en andere steden vertrekken. Om veiligheidsredenen, zo werd gezegd, vanwege de bommen. Het zou tijdelijk zijn, terug keren kon later. Ze kwamen nooit terug. Phomn Penh werd een spookstad. Wilde je niet vertrekken dan werd je doodgeschoten.

Verdreven uit de steden

Mensen werden verdreven uit de steden naar het platteland om daar rijst te verbouwen, het werd een drama een totale mislukking. Uiteindelijk stierven 3 miljoen mensen door honger, executie of uitputting.

Vijanden van de saat

Vooral “nieuwe mensen” zoals artsen, studenten en leraren werden gezien als verraders en vijanden van de staat. Ze waren sowieso al verdacht. Evenals brildragers. Hele gezinnen werden uitgemoord. Angkor, zoals de partij van Pol Pot genoemd werd, noemde dit arrestatie door verwantschap.

Kinderen vermoord

Wanneer je onkruid verwijderd, moet je ook de wortels verwijderen. Kinderen konden zo ook geen wraak meer nemen. In het museum een foto van een gezin met zes kleine kinderen. allemaal vermoord, een hartverscheurend beeld dat niet meer van je netvlies gaat.

Je bent alleen nog een nummer

Bij aankomst werden de gevangenen gefotografeerd en kregen ze een nummer. Namen deden er niet meer toe, alles als onderdeel van het ontmenselijking proces. De namen van de gevangen werden alleen nog genoemd op de bekentenissen. De gevangenen hadden geen idee waarom ze werden opgepakt of wat ze verkeerd hadden gedaan. Ze werden gefolterd en gedwongen tot een bekentenis. De Rode Khmer wilde agenten van de CIA en de KGB ontmaskeren. Iedereen wist dat dit onzin was, het waren veelal gezinnen, jonge kinderen en moeders. 

Vastgeketend in een oud klaslokaal

In het museum zie je eenpersoons cellen en groepscellen met beenboeien waarmee de gevangenen werden vastgeketend. Er was een emmer om de behoefte in te doen. Morste je dan moest je de vloer schoonlikken.

Jongeren van het platteland gebrainwasht

In het museum zie de foto's van de folteraars, het gevangenis personeel. Jonge jongens en meisjes nog, van het platteland, veelal ongeletterd en gebrainwasht om dit werk te doen. Bewakers en ondervragers waren hun leven ook niet zeker, de meeste eindigden zelf ook op de Killing Fields. 

Foltering

Voor de foltering werden de biografische gegevens van de gevangenen genoteerd, daarna volgde de foltering. Blijkbaar creëerde dat voldoende afstand van de folteraars voor de verantwoordelijkheid. Net alsof jezelf er niet persoonlijk bij betrokken bent. Een vreemd coping mechanisme. Er was onderscheid in de ondervragingen. Mild, hard of knagen, dat laatste voor belangrijke mensen of mensen die niet makkelijk bekenden.

Martelwerktuigen

Ik kom in een ruimte met martelwerktuigen en schilderijen waarop te zien is hoe de gevangenen werden gemarteld. Drie keer per dag werden ze ondervraagd, totaal verzwakt door de folteringen en het gebrek aan eten. De waanzin van het systeem doet me denken aan Auschwitz. 

Schilderijen als getuigen

In een andere zaal  hangen schilderijen van Vann Nath. Hij was zelf ook gevangene maar bleef gespaard omdat hij nuttig was voor de Rode Khmer, hij kon namelijk propaganda portretten schilderden van Pol Pot. Van Nath werd een sterke getuige voor de slachtoffers. Volgens hem hadden de zielen van de doden hem hadden gevraagd terug te keren naar S 21.

Vietnam verdreef de Rode Khmer

In december 1978 verjoeg het Vietnamese leger de Rode Khmer. Toen werd pas duidelijk welk enorm drama zich had afgespeeld in Cambodja. In 1986 ging ik naar de film De Killing Fields. Een veelvuldig onderscheiden film over deze periode. Ik weet dat ik toen ook zo aangeslagen was na het zien van deze film. Dat ben ik ook na het bezoek aan deze plek. Het is niet te bevatten dat zoiets kon gebeuren.

Herdenken en nooit vergeten

Het herdenking monument op de binnenplaats is opgedragen aan de slachtoffers van S21. “ Nooit zullen we vergeten welke misdaden hier werden gepleegd tijdens het regime van Democratisch Kampuchea.”
Elk jaar vinden hier plechtigheden plaats op 20 mei, de herdenking dag.

Op zwarte marmeren platen op de binnenplaats staan de 12.000 namen in goud gegraveerd. 

Geheugen van de wereld

De archieven van deze plaats zijn erkend als geheugen van de wereld. "Opdat we allemaal streven naar menswaardigheid, medeleven en vrede overal . Vandaag en voor de toekomst."

Tijdens de herdenking in 2015 sprak de Duitse ambassadeur.

"Cambodja heeft net als Duitsland een nationaal trauma opgelopen. We moeten opletten voor mensen en regimes die geen respect hebben voor menswaardigheid. Geen enkele ideologie kan ooit een politiek systeem rechtvaardigen waarin niet de waardigheid van het individu wordt gerespecteerd". 

Veroordeeld tot levenslang

Duch de directeur van S 21 werd in 2012 veroordeeld tot levenslang. Vier miljoen mensen op een bevolking van 7 miljoen mensen zijn overleden. Op dit moment is slechts 10% van de bevolking van Cambodja ouder dan 55 jaar.

VS steunde de Rode Khmer

De VS heeft Pol Pot na de val van de Rode Khmer nog jarenlang financieel ondersteund en ervoor gezorgd dat Cambodja lange tijd geen lid kon worden van de VN. De zwarte kant van onze bevrijder. Triest hoe uiteindelijk altijd de burger het slachtoffer is van keuzes en daden van leiders. 

Meer informatie over de Killing Fields en Tuol Sleng :

Choueng Ek Genocidal Centre, Khan Dangkor, Phnom Penh.

www.cekillingfield.org

Tuol Sleng Genocide Museum St.113, Boeung Keng Kang III, Boeung Keng KangPhnom Penh, Cambodia

https://tuolsleng.gov.kh/en/

Seda Deth

Een combinatie van Deth en de Hindoestaanse schoonheid Seda die door een machtige duivel werd gescheiden van haar geliefde. Het betekende dat ze voor altijd van hem was en dat de rode Khmer ondanks alle martelingen en het misbruik haar geest en liefde nooit konden vernietigen. 

Bophana heeft nooit geweten dat Deth een maand voor haar aankwam in S21. 

Bophana werd geëxecuteerd op 18 maart 1977 dezelfde dag als haar geliefde. Ze was 25 jaar oud. 

Bophana audiovisuele centrum in Phnom Phen

Naar haar is het Bophana audiovisuele centrum in Phnom Phen genoemd.

Het doel van het Bophana Centre is om beeld en geluidsarchieven te verzamelen en te delen met het publiek. Het Bophana Centre wil dat mensen een stem hebben om hun boodschap te delen en uit te wisselen, via bewuste, krachtige en creatieve kanalen. "Onze geest en de boodschap die we naar de wereld willen sturen, kunnen een diepgaande impact hebben op de samenleving".  Het centrum werd geopend door de filmmaker Rithy Penh, een overlevende van de rode Khmer. Hij maakte de film: "Bophana a Cambodian Tragedie".

Regisseur Rithy Panh over genocide en het belang van herdenken:

"Genocide is not only killing; it is not only deaths. It is much more than that. It is the complete destruction and deprivation of our culture and our identity. After all of this, when we look to rebuild what we have lost, we find ourselves left begging for help—as if all the responsibility and accountability have been placed on our backs alone and the past forgotten. If we don’t try to access and preserve our memory, it means the millions dead will stay only a statistic with no face, no name, no story. The dead will be nothing".

"Als we niet proberen toegang te krijgen tot ons geheugen en het te bewaren, betekent dit dat de miljoenen doden slechts een statistiek zullen blijven zonder gezicht, geen naam, geen verhaal. De doden zullen niets zijn".

Bophana heeft een gezicht, een naam, een verhaal. Ze is alles!

Angkor Wat in Siem Reap

Bezoek je Cambodja, dan ga je naar Angkor Wat in Siem Reap. Stel je voor, een gebied van wel 162 hectare (denk aan ruim 300 voetbalvelden) met dorpjes tussen de rijstvelden, waterpartijen, bomen, open vlaktes. Je rijdt met de tuk tuk of op de fiets, en dan opeens doemt er een grote imposante tempel op. Het meest unieke tempelcomplex ter wereld, het is magisch.

Meer dan 1000 tempels in Angkor Wat Cambodja

Er zijn meer dan 1000 tempels en tombes. Sommige nog bijna in volle glorie, met meerdere verdiepingen, hoog, statig en goed geconserveerd. Andere half vervallen, zwarte stenen muren ingestort en overwoekerd door bomen en planten. Afbeeldingen van dansers, olifanten en goden.  
Ik vind het ongekend mooi.

Heilige stad Angkor in het Khmertijdperk

De naam "Angkor" is heilige stad in het Khmer. Siem Reap was meer dan 500 jaar de hoofdstad van het Khmerrijk dat Cambodja, Noord-Thailand, Vietnam, Myanmar en Laos omvatte. De bouw van deze machtige en grote stad begint rond het jaar 889, het hele bouwproces duurt ongeveer 500 jaar.

Hindoeïstische en boeddhistische tempels

Eerst stond het hindoeïsme centraal. Later wordt het boeddhisme steeds belangrijker. Hindoeïstische en boeddhistische tempels door elkaar dus. Maar ook andere gebouwen en zelfs waterbassins. Het hout is inmiddels vergaan, de stenen blijven over. En de unieke sfeer van dit gebied. 

Bagan in Myanmar

Het tempelcomplex doet me denken aan Bagan in Myanmar, maar de tempels zijn hier veel groter opgezet en het tempelcomplex hier is 10 keer groter dan Bagan.  

Staatstempels

De meeste tempels in het Angkor Wat Cambodja gebied zijn staatstempels. Dat betekent dus dat ze in opdracht van een koning werden gebouwd. Nieuwe koning, nieuwe tempel en dan liefst groter dan de tempel van de vorige koning. Dit gedrag is van alle tijden.

Angkor Wat herondekt

In de 15e eeuw werd Angkor verlaten. Pas rond 1900 werd het herontdekt door een Fransman en later is men begonnen met het herstellen van de tempels en het kappen van de jungle.

De tempels van Angkor Wat

De hoofdtempel Angkor Wat 

De tempel is goed bewaard gebleven en geldt als het hoogtepunt van de hoog klassieke stijl van Khmerarchitectuur. Het is een symbool van Cambodja geworden en staat op de nationale vlag. Officieel heet het hele gebied Angkor en heet alleen deze tempel Angkor Wat. In de volksmond wordt het hele tempelcomplex Angkor Wat genoemd. Volg je het nog?

Banteay Kdei 

Klein maar fijn met hindoeïstische goden verwerkt in de muren.

Ta Prohm

Hier zie je de jungle in vol ornaat. Bomen en wortels groeien door de tempels. Heel bijzonder, de ultieme filmset. Hier is de film Tomb Raider opgenomen. Het is één van de grotere tempels in Angkor. Het is een boeddhistische tempel uit de 12e eeuw. De bomen die je hier ziet zijn vijgenbomen.

Banteay Srei

Je moet er iets verder voor rijden maar het is echt de moeite waard. De stenen van de tempel hebben een prachtige kleur door de roze zandsteen en je ziet hier prachtige decoraties. Het is overigens een mysterie waar deze bijzondere stenen vandaan kwamen, de groeve is nooit gevonden. 

De stenen voor de tempels van Angkor kwamen gedeeltelijk over het water met bamboe vlotten, het laatste deel werd met olifanten over land op de plaats van bestemming gebracht.

Banteay Srei ligt zo'n 35 kilometer van Angkor Wat. Srei betekent vrouw. De naam van de tempel betekent ’tempel van de vrouwen’. Bijzonder aan deze tempel is dat deze gebouwd is door een priester en niet door een koning. Dat verklaart waarschijnlijk de afgelegen ligging. De priester had macht maar niet zoveel als een koning en daarom ligt de tempel niet dicht bij de andere. 

Banteay Srei is al in de 10e eeuw gebouwd. De verschillende afbeeldingen zijn heel gedetailleerd. Banteay Srei is waarschijnlijk één van de best bewaard gebleven tempels van Angkor.

Pre Rub

Pre Rup is een hindoeïstische tempel die opgedragen is aan de god Shiva. Er zijn aanwijzingen gevonden dat de tempel ooit gebruikt is als begraafplaats voor de koningen van het Khmer-rijk.

De tempel is 50 bij 50 meter en bevat drie lagen met op de bovenste laag 5 torens, op de hoeken 4 kleinere torens en in het midden de hoofdtoren. Pre Rup valt onder de tempels die je met de algemene Angkor entreekaart kunt bezichtigen. Echt prachtig.

Eastern Mebon

Het opvallendst bij de tempel East Mebon zijn de grote stenen olifanten. Ze staan op diverse punten (en op de hoeken) van dit prachtige complex. Sommige delen van de tempel worden door stutbalken gesteund, waarschijnlijk zou het geheel anders ingestort of omgevallen zijn. Het complex bevat 1 hoofdtoren en vier kleinere torens er omheen. In het verre verleden stond de tempel midden in een kunstmatig meer, waardoor het alleen per boot bereikbaar was.

Ta Som is een werkelijk schitterende tempel, voor mij misschien wel de mooiste tempel van het hele Angkor tempelcomplex. Vooral de oostzijde is echt prachtig. De uitgang aan die kant van de tempel is de perfecte spot voor een foto.

Neak Poan Temple

Neak Pean is een vierkant kunstmatig meer met water, met in het midden een kleine boeddhistische tempel. Om het stenen meer liggen vier bassins, die tijdens de regentijd vol met water lopen. In de droge periode kun je er doorheen lopen.

Het kan toeval zijn maar toen ik er was, was het hier heel rustig. Ook weer de jungle sfeer met de vergroeide bomen en wortels in dit tempelcomplex van bijna vijf vierkante kilometer op 2 kilometer ten noordoosten van Angkor Thom.

Angkor Thom met daarin Bayon

Angkor Thom

Angkor Thom is een oude ommuurde stad uit de 12e eeuw. De naam betekent ook letterlijk grote stad. De muren zijn meer dan 13 km lang, 6 meter dik en 8 meter hoog. De stad telt vijf poorten, vier voor elke windrichting en een extra poort aan de oostkant, allemaal met grote stenen gezichten. Binnen de stadsmuren vind je onder andere de tempel Bayon.

Bayon

Bayon is één van de bekendste tempels. Drie verdiepingen hoog en meer dan 54 torens met daarop meer dan 200 indrukwekkende gezichten. In de galerijen van Bayon vind je de fraaiste bas-reliëfs van het hele gebied. 

Een bas-reliëf is een beeldhouwmethode waarbij de weergegeven voorstelling vrij ondiep is uitgewerkt. De afbeelding is afgeplat, waardoor het alleen in vooraanzicht realistisch overkomt.

Meer info over de tempels vind je hier

Ontwikkelingen in Cambodja

Ik was in 2019 in Cambodja en in 2023 weer. Op het oog gaat het beter met Cambodja, er zijn wegen aangelegd, Siem Reap heeft een nieuw modern vliegveld en het ziet er schoner en welvarender uit. Feit is wel dat de investeringen vooral door de grootste buitenlandse investeerder China gedaan worden.  Premier Hun Sen heeft na 38 jaar aan de macht te zijn geweest zijn zoon Hun Manet naar voren geschoven als zijn opvolger. De belangrijkste oppositiepartijen zijn verboden, de Cambodian People's Party behaalde 82% van de stemmen en ook de persvrijheid werd steeds meer ingeperkt. 

Toerisme bron van inkomsten

Toerisme is een belangrijke bron van inkomsten in Cambodja, maar helaas voor de inwoners profiteren vooral veel buitenlandse investeerders van de inkomsten uit het toerisme. Vroeger leefden veel inwoners aan de kust van hun pensions en restaurants. Deze gebieden zijn nu veelal verkocht aan buitenlandse investeerders, door landonteigeningen zonder compensatie bleef de lokale bevolking met lege handen achter. 

Veel Chinese investeerders

Vooral de badplaats Sihanoukville spant de kroon. 150 van de 156 hotels zijn eigendom van Chinezen. Ankor Wat in Siem Reap, het grootste religieuze monument ter wereld, wordt door een particulier bedrijf, Sokimex, gehuurd van de Cambodjaanse overheid. Dit bedrijf heeft verschillende hotels in eigendom waaronder een luxe hotel in Siem Reap op korte afstand van de ticketoffice. Positief is dat $2 van elke toegangsticket van Angkor Wat naar het  Kantha Bopha Children’s Hospital fonds gaat.

Steun de lokale bevolking

Wil je de lokale bevolking steunen, boek dan je overnachting bij de kleine familie hotels en eet in kleine eettentjes.

Een schrijnend probleem; sekstoerisme en kindermisbruik

In Cambodja is sekshandel een ernstig probleem, en het aantal prostituees ligt hoog. Helaas zijn er vrouwen die hier gedwongen in terechtkomen. Ook sekstoerisme en kinderprostitutie komen relatief vaak voor in het land. Schrijnend genoeg zijn er situaties waarin ouders, gedreven door wanhoop en armoede, hun kind verkopen. Deze kinderen worden soms naar andere landen gebracht en daar gedwongen om in de prostitutie te werken.

Het is een realiteit die moeilijk te bevatten is, maar voor sommige gezinnen een uiterste wanhoopsdaad in een uitzichtloze situatie. Gelukkig groeit de aandacht voor dit probleem, en er wordt steeds meer gedaan om deze praktijken terug te dringen. Toch blijft het een complexe uitdaging: armoede, culturele opvattingen en corruptie maken kinderen in Cambodja nog altijd bijzonder kwetsbaar voor misbruik.

Wat kun je doen als je op reis bent?

Meld misbruik

Zie je een situatie waarbij je het vermoeden hebt dat er sprake is van kindermisbruik, meld dit dan. Een organisatie als ECPAT zet zich tegen deze praktijken. Meer informatie op hun website. https://ecpat.org. Zie je iets verdachts meld dit dan via https://www.dontlookaway.nl/

Geef niets aan bedelende kinderen

Het ziet er zo zielig uit en je wilt graag helpen, maar geef niets aan bedelende kinderen en koop ook niets van hen. Vaak zijn ze onderdeel van een netwerk en hou je zo een ongewenste situatie in stand.

Geef geen babypoeder

Hieronder op de foto sta ik vrolijk met een baby op de arm. Maar het verhaal is triest. Moeder van de baby's, het is een tweeling, kwam vragen om babypoeder. Zodra je dit geeft wordt het meteen terug gebracht naar de winkel en wordt het geld voor iets anders gebruikt. De moeder kreeg luiers mee en kreeg instructie hoe ze haar twee kinderen zelf kon voeden.  

Ga niet werken in een weeshuis

Vaak blijken de kinderen geen wees te zijn en hou je een verdienmodel in stand waarbij het niet gaat om de kinderen. Kijk deze Tedtalk over dit onderwerp.https://www.ted.com/talks/tara_winkler_why_we_need_to_end_the_era_of_orphanages

Ondersteun erkende organisaties zoals Feeding dreams Cambodja

Deze erkende organisatie doet al jaren uitstekend werk voor de kinderen in Siem Reap. Ze zorgen voor onderwijs en maaltijden voor de kinderen.

No child should attend school hungry

Feeding Dreams Cambodia. We believe that everyone deserves an equal opportunity in life. Feeding Dreams is a NGO (non-profit) Cambodia charity and a grass roots community school providing Free education, vocational centre, school meals and community support to over 800 poor children and families living in Siem Reap’s slums.

 Lees hier meer over Feeding Dreams:

https://feedingdreamscambodia.org

Lees dit artikel Goede doelen ondersteunen, hoe het afliep

De ingang van Angkor Wat

Om 4.30 staat Roen met zijn tuktuk voor het hotel op mij te wachten, het is nog donker. We rijden een kleine 5 kilometer vanaf Siem Reap naar de ticket office die al om 4.30 uur opengaat. Je kunt hier in verschillende valuta cash betalen of met Visa of Mastercard. Ook zijn er pinautomaten. Geen zorgen dus dat je niet binnen komt. Alleen buitenlanders kopen een ticket, voor de Cambodjanen is het gratis. Je kunt tegenwoordig ook online al een ticket kopen en deze laten zien bij de verschillende tempels.

Tickets voor Angkor Wat

De kosten voor een ticket zijn:

• 1-dag pas – US$ 37
• 3-dagen pas – US$ 62
• 7-dagen pas – US$ 72

De 3-dagen pas is 10 dagen geldig, de 7 dagen pas een maand. Voor een hele dag met de tuktuk betaalde ik $ 25 dollar exclusief fooi.

Raak elkaar niet kwijt!

Let goed op dat je de tuktuk terugvindt bij een drukke tempel. Spreek duidelijk af waar je elkaar weer treft.

Tempelroute in Angkor 

Ik koop een dagpas en ik spreek met Roen af dat we behoorlijk tempo gaan maken. Hoe lang je Angkor Wat bezoekt en welke route je kiest is natuurlijk afhankelijk van je eigen interesse. Ik ben minder geïnteresseerd in de kleine details van de tempels, loop liever rond om de sfeer te proeven, terwijl ik me voorstel me hoe het hier vroeger was. 's Ochtends vroeg bij de tempels met alleen een paar Boeddhistische monniken... magisch mooi. 

Tip om de drukte te vermijden

We starten zoals zoveel mensen bij de hoofdtempel Angkor Wat. Alleen rondlopen hier is nogal een uitdaging. Angkor is populair en iedereen wil de zonsopkomst bij Angkor Wat zien. De tempel met de vijf torens reflecteert mooi in de vijver die ervoor ligt en dat moet natuurlijk vastgelegd worden. 

Zonsopkomst bij Angkor Wat

Wij rijden direct na de zonsopkomst verder om de drukte te vermijden. Bepaalde tempels gaan pas later open, ik merkte dat er niet echt op gelet wordt en dat je in alle rust toch de tempels kunt bezoeken.

Angkor Thom

Ga vervolgens naar Angkor Thom, een enorme ommuurde stad die meerdere tempels herbergt. Belangrijke bezienswaardigheden binnen Angkor Thom zijn de Zuidelijke Poort, de Bayon-tempel met zijn vele gezichten, de terras van de olifanten en het terras van de leprakoning.

Ta Prohm

Na Angkor Thom kun je Ta Prohm, ook bekend als de "Tomb Raider Temple", bezoeken. Dit is de tempel die de jungle deels heeft overgenomen. Dit is één van de meest sfeervolle en fotogenieke locaties. Indrukwekkende bomen en enorme wortels die de ruïnes omhelzen.

Banteay Kdei

Door naar Banteay Kdei, een rustige tempel met prachtige galerijen en goed bewaard gebleven beeldhouwwerken. Het is vaak minder druk dan sommige andere tempels, waardoor het een ontspannende plek is om te verkennen. 

Pre Rup

Sluit je dag af met een bezoek aan Pre Rup of East Mebon voor een schilderachtige zonsondergang. Beide tempels bieden een prachtig uitzicht en zijn perfecte plekken om de dag af te sluiten. 

Angkor Wat

Ik ben zelf aan het einde van de dag terug gegaan naar de hoofdtempel Angkor Wat. Het was een stuk rustiger dan 's ochtends vroeg. De tempel is een meesterwerk van Khmer-architectuur en herbergt indrukwekkende reliëfs en galerijen. Het is zonde om de centrale torens, de binnenste kamers en de omliggende gangen te missen.

Van tempelmoeheid geen sprake

Je kunt wel zeggen dat het een intensieve dag was. Maar de afwisseling van de verschillende tempels met hun specifieke sfeer maakt veel goed. Van tempelmoeheid nog geen sprake!

Wil je meer over de geschiedenis van Angkor Wat en de verschillende tempels lezen? Klik hier.