Opa en Oma in het Zwarte Woud

Misschien zat daar nog iets anders onder.
Mijn opa en oma gingen vroeger altijd naar het Zwarte Woud. Elk jaar weer, met eindeloos enthousiasme. Ze kwamen terug met verhalen over het uitgebreide ontbijt, de medereizigers die ze in het hotel hadden ontmoet, en souvenirtjes in de vorm van een koekoeksklok. In die volgorde. En ik?
Ik plakte er zonder nadenken een label op: Duitsland = degelijk, saai, weinig te beleven.
En hoe kan het ook anders… ik had ongelijk.

Even tussendoor: wat is dat Zwarte Woud eigenlijk?

Het Zwarte Woud (Schwarzwald) ligt in het zuidwesten van Duitsland en is een uitgestrekt middelgebergte van zo’n 160 kilometer lang. Vol dichte bossen, schattige vakwerkdorpen en af en toe een koe met een bel. Het heet Schwarzwald vanwege de donkere dennen- en sparrenbossen – vroeger vonden de Romeinen het hier al behoorlijk ondoordringbaar. De hoogste top is de Feldberg (1.493 meter), en je vindt hier alles van kuuroorden tot koekoeksklokken. Sinds 2014 is een deel officieel Nationaal Park, waar de natuur lekker haar gang mag gaan. En ja, die Schwarzwälder Kirschtorte komt hier écht vandaan.

De Südschwarzwald Radweg

Meteen vanaf het begin was ik om. De Südschwarzwald Radweg bleek een route vol verrassingen. Sprookjesachtige bossen, heldere meren, kneuterige dorpjes met pastelkleurige huisjes, en zelfs een dagje kuuroord met een stel Duitse pensionado’s waar ik stiekem veel plezier aan beleefde.
We namen gewoon onze eigen e-bikes mee van huis. De Duitse heuvelen fietste ik fluitend op. 

Begin van de route in Hinterzarten

We begonnen in Hinterzarten, waar de lucht al meteen naar vakantie rook. Een hotel met houten balkons, en je voelt het: hier is het leven traag en goed. Via de glinsterende Titisee reden we naar Lenzkirch. Ik had nog wel iets langer bij de Titisee willen blijven. Nooit gedacht dat het hier zo mooi zou zijn.

Bonndorf en Stühlingen op de Südschwarzwald- Radweg

Het Hoch Schwarzwald: adembenemend mooi. Gelukkig hoefden we niet te hijgen — dank je, e-bike. Via Bonndorf en Stühlingen gleden we over brede paden de heuvels door. In Waldshut en Obereggingen volgden we de Rijn, met uitzicht dat vanzelf motiveert.

Laufenburg

En toen, ineens: Laufenburg. Zo’n stadje dat zo op een folder kan. Gekleurde huizen aan het water, een oud bruggetje, sfeervolle straatjes en steegjes. Een perfecte plek om te overnachten — en dat deden we. We hadden een kamer met uitzicht op de Rijn, die hier de grens vormt tussen Duitsland en Zwitserland.

Duits kuuroord

Het bleef zo mooi. Vanuit Bad Säckingen en Basel — langs de Rijn, tussen Zwitserse stadse drukte en strak design — reden we terug Duitsland in, naar Bad Krozingen. Jawel, een écht Duits kuuroord, compleet met thermaalwater, voetenbaden en ligstoelen in Romeinse zuilengalerijen. Ik moest reisgenoot J nog wel even over de streep trekken. Wellness met bubbelbaden en oudere Duitsers in badjas was niet bepaald zijn idee van vakantieplezier. Maar het is geven en nemen in een relatie...

Bad Krozingen, Vita Classica Therme

Dus brachten we een hele dag door in Vita Classica Therme, het bekende kuurcentrum van Bad Krozingen, en deden wat de locals doen: zwembad in, zwembad uit. Voetenbad in, voetenbad uit. Ik besloot de boel eens goed te verkennen. De Vita Classica Therme bleek namelijk meer te bieden dan alleen bubbelbaden en voetenkuurtjes. Naast het thermaalbad zijn er ook internationale wellnessruimtes: Japanse, Marokkaanse en Turkse baden, zelfs een Ayurvedacentrum. Alles keurig geordend op Duitse wijze. Reisgenoot J. bleef ondertussen onverstoorbaar liggen in zijn relaxfauteuil, met uitzicht op de zuilengalerij en zijn badjas strak dichtgeknoopt. Ook een vorm van wellness.

De Duitse badencultuur

Duitsers nemen hun gezondheid serieus — op een heel relaxte manier. Baden, sauna’s, Kneipp-wandelingen, mineraalwaterkuren en zelfs voetenbaden zijn hier vormen van zelfzorg. Veel mensen, vooral ouderen, trekken er regelmatig voor naar een Kurort, vaak deels vergoed door de zorgverzekering. Denk aan Gehwol-voetencrème, Kneipp-badzout, trage wandelingen en natafelen in badjas: wellness is hier geen luxe, maar bijna cultuurgoed.
Die hele badencultuur, dat idee dat gezondheid iets is om met aandacht te vieren — dáár zijn de Duitsers zó goed in.

Waarom heet alles hier ‘Bad’?

In Duitsland mag een plaats pas “Bad” aan zijn naam toevoegen als het officieel erkend is als kuuroord. Daarvoor moet het aan strenge eisen voldoen: denk aan een geneeskrachtige bron (zoals mineraal- of thermisch water), goede medische voorzieningen en gespecialiseerde wellnessbehandelingen. Het is dus niet zomaar een leuke naam, maar een kwaliteitskeurmerk voor gezondheidstoerisme.

Freiburg

Na het badderen en relaxen reden we tenslotte door naar Freiburg, waar we tussen de studenten en straatmuzikanten fietsten alsof we er zelf woonden. Het voelde los, levendig, bijna vertrouwd. Een perfect eindpunt van onze tocht.

Wat me is bijgebleven?

De afwisseling. De stilte in het bos. De Rijn die kilometers lang met ons mee stroomde. Taarten en bier onderweg.
En vooral dat ik dacht: dit is zó dichtbij — waarom doet niet iedereen dit?Dus J, bij deze: je had gelijk.
En opa en oma? Die waren hun tijd ver vooruit.

Praktisch: wil jij ook fietsen in het Zwarte Woud?

De Südschwarzwald Radweg is een ronde van zo’n 248 kilometer door het zuiden van het Zwarte Woud. De route loopt grotendeels over autovrije paden, is uitstekend bewegwijzerd, en met een e-bike goed te doen voor recreatieve fietsers.

Meerder startpunten op de Südschwarzwald-Radweg

Je kunt op meerdere plekken starten. Wij begonnen in Hinterzarten, vlak bij Freiburg — een fijne plek om je tocht rustig te starten. Overnachten kan gemakkelijk onderweg: het barst van de gastvrije Gasthöfe, pensions en kleine hotels, vaak met een fietsenstalling of oplaadpunt.

Radtourenbuch

Wij kochten vooraf dit handige routeboekje, het Radtourenbuch bij de VVV. Daarin staan kaartjes, hoogteprofielen, tips voor stops, hotels én restaurants (ook voor vegetariërs). Een aanrader voor wie zelf wil plannen.

Je kunt de route zelf fietsen of laten organiseren via een reisorganisatie die bagagevervoer regelt. Maar dit keer paste mijn bagage prima in de fietstassen – en dat gaf ons juist vrijheid onderweg. We hadden onze eigen fietsen mee en hoefden alleen even uit te zoeken waar we de auto een paar dagen gratis konden parkeren. Ook dat was zo geregeld. Weer een pluspuntje voor Duitsland.

Berlijn en het rauwe randje

Een paar dagen naar Berlijn is altijd een goed idee en ook al ben je er eerder geweest, elke keer ontdek je zeker iets nieuws. Berlijn heeft alles; een rijke geschiedenis, historische bezienswaardigheden- denk aan de Brandenburger Tor en de Berlijnse Muur-, veel levendige wijken met trendy restaurants en leuke winkels en dat rauwe randje. Het terrein RAW, de vele open plekken, de krakers, de kunstenaars en de bijzondere mensen in niet standaard uitdossingen. Alles kan en niets is vreemd, juist dat maakt Berlijn zo speciaal.

Festivals en musea in Berlijn

Bovendien is er veel te doen, denk aan de Marathon van Berlijn, de Fashion week, het Internationale Filmfestival Berlinale en tal van andere activiteiten. Berlijn heeft meer dan 130 musea waarvan er veel gratis toegankelijk zijn. Het Joods museum ( LindenstraBe 9-14) en de Topographie des Terrors ( NiederkirchnerstraBe 8) en andere musea die gaan over de oorlog en het nazibewind zijn sowieso gratis in Berlijn.

Vossen en Beren in Berlijn

Berlijn is zo groot als de provincie Utrecht, met 3,8 miljoen inwoners en heel veel parken, de rivier de Spree en grappig genoeg ook veel vossen in de stad. Veel beren trouwens ook. Geen echte, maar ze zijn wel overal in Berlijn als symbool van de stad te vinden. Zonder enige enkele historische betekenis overigens. De beer werd in het verleden ooit opgenomen in de vlag als symbool van kracht en is nooit meer weggegaan .

Heftig verleden 

In Berlijn ontkom je niet aan het heftige verleden van de stad. Toen in 1918 de Eerste Wereldoorlog eindigde kreeg Duitsland het behoorlijk voor de kiezen. Gedwongen tot herstelbetalingen, het deel Elzas Lotharingen met alle grondstoffen afstaan aan Frankrijk en alleen nog een leger toegestaan ter verdediging van het eigen land; we kennen dit allemaal uit de geschiedenisboeken. De beurskrach in 1929, veel armoede en werkloosheid begin jaren 30, de perfecte voedingsbodem voor de groei van het nationaal socialisme met de succesvolle joden als ultieme zondebok. Hoe desastreus het afliep weten we.

Holocaustmuseum

Bezoek in Berlijn het Holocaustmonument, Denkmal für die ermordeten Juden Europas). Het bestaat uit 2711 kleine en grote betonblokken en is ontworpen door Peter Eisenman. Het veld met de golvende blokken roept volgens hem een gevoel van desoriëntatie en isolement op en is symbolisch voor de ervaringen van de Joodse bevolking tijdens het nazibewind.

Motto Holocaustmonument

'Het is gebeurd en daarom kan het weer gebeuren. Dat is de kern van wat wij te zeggen hebben.' Dit motto werd geschreven door de Italiaanse schrijver Levi en zelf overlevende van Auschwitz.

Oost en West Berlijn

Berlijn werd na de Tweede Wereldoorlog verdeeld tussen Oost en West, net als heel Duitsland. De stad werd opgesplitst in vier sectoren, wat leidde tot de oprichting van Oost-Berlijn (onder Sovjet-invloed) en West-Berlijn (onder westerse invloed). In West Berlijn werd de D- mark ingevoerd, Oost Duitsland en dus ook Oost Berlijn had met de Reichsmark een zwakke munt, met als gevolg; iedereen wilde graag naar het Westen. In 1960 trokken 2,5 miljoen, voornamelijk hoog opgeleiden vanuit Oost naar West Berlijn. Om dit te stoppen werd op 12 augustus 1961 de grens dichtgemaakt met prikkeldraad. Op maandag 14 augustus 1961 werd de muur van steen gebouwd. Ondanks de muur deden mensen verschillende pogingen naar West Berlijn te vluchten. Bij de vluchtpogingen kwamen 198 mensen om, de laatste in februari 1989. In november 1989 viel de muur.

Die Mauer in Berlijn

Ben je geïnteresseerd in de muur en de historie dan zijn er verschillende plekken in de stad die je kunt bezoeken. Waar vroeger de muur liep zie je nu een dubbele rij straatstenen. Bij Checkpoint Charlie, de Potsdamer Platz vind je restanten van de muur. Het mooiste stuk vind je in de MühlenstraBe bij de East Side Gallery waar kunstenaars de restanten van de muur hebben beschilderd. Wil je iets bijzonders zien dan moet je vooral "die Mauer" bezoeken. Een imposant project van de Iraanse kunstenaar Asisi waar je goed kunt zien hoe het leven aan beide kanten van de muur eruit zag. Echt een aanrader. FriedrichstraBe 205.

Jacq' tips voor Berlijn

Kom met de trein.

Binnen een paar uur reis je vanuit Nederland naar het centrum van Berlijn. In Berlijn zelf, loop je rond of stap je in de bus, tram, U of S-Bahn. Een kaartje is zo gekocht en overal geldig. Voor € 9,90 kun je 24 uur overal in. Wil je de belangrijkste bezienswaardigheden zoals Tiergarten, de Brandenburger Tor, Unter den Linden en Alexander Platz zien? Stap dan in stadsbus 100.

Huur een fiets

Op de fiets is voor mij echt de beste manier om een stad te verkennen. Ik heb al diverse keren een fietstocht gemaakt in Berlijn en het was elke keer een groot succes. Er zijn verschillende fietstochten mogelijk en juist dat is zo leuk. Ook de afgelopen keer hadden we Nederlandse gids die al jaren in Berlijn woont en honderduit vertelde over Berlijn.

Boek hier je fietstocht

Ga wandelen in de wijk Prenzlauer Berg.

Deze wijk was ooit een van de armste wijken van Berlijn maar nu vind je er zoveel leuke restaurantjes, cafés en trendy winkels. Vooral de Kastanienallee vind ik een leuke straat.

Lekker eten in Berlijn

Je ziet hier veel nieuwe trends op culinair gebied en volop mogelijkheden voor vega's. In de wijk Prenzlauer Berg zijn veel leuke hippe restaurants en ook de Oranienburger StraBe in de wijk Mitte is een aanrader. Ik heb zelf heerlijk gegeten bij het Georgische restaurant Kin Za. Losse sfeer en bijzonder smaakvol eten met ook weer veel mogelijkheden voor de vega's onder ons. 

Wil je Oosters eten, dan kom je ook volop aan je trekken; Berlijn heeft veel Vietnamese restaurants. Nog een overblijfsel van de uitwisseling tussen de DDR en het communistische Vietnam. Maar ook ouderwets Duits eten kan ook. Dan moet je naar restaurant Lindenbrau aan de Potsdamer Platz of een Curry wurst halen in een tentje op straat.

Bezoek gratis de glazen koepel op de Reichstag

De Rijksdag, oorspronkelijk gebouwd in 1894, heeft een tumultueuze geschiedenis doorgemaakt, waarbij het diende als het centrum van de Duitse democratie, werd verwoest door brand in 1933 en uiteindelijk werd herbouwd na de hereniging van Duitsland. Tegenwoordig is het de zetel van de Duitse Bondsdag, het lagerhuis van het Duitse parlement.

Een Architectonisch Juweel

Het meest opvallende kenmerk van de Rijksdag is ongetwijfeld zijn glazen koepel, ontworpen door de Britse architect Sir Norman Foster. Deze moderne toevoeging aan het historische gebouw symboliseert transparantie en openheid in de Duitse politiek. Je kunt hier gratis naar toe. Reserveer vooral via www.bundestag.de mocht dat niet lukken dan kun je ook bij een wit gebouwtje naast de Rijksdag mogelijk nog een gratis toegangsbewijs krijgen. Wel je paspoort meenemen.

De koepel is dagelijks geopend van 8-24 uur, de laatste toegang is om 21.45 uur.

Overnachten in Berlijn

Oneindig veel mogelijkheden natuurlijk. Ik heb zelf een aantal keren Schoenhouse geboekt. Centraal gelegen in Mitte, super schoon en heel stijlvol.

Mocht je meer geld te besteden hebben dan adviseer ik  Oderberger . Alleen al dat zwembad én dat midden in de wijk Prenzlauer Berg. Ook daarom;  Bitte Berlin!

Elbphilharmonie

Bezoek de Elbphilharmonie. 

Het concertgebouw van Hamburg is prachtig gelegen aan de Elbe in de Hafen-city. De bouw van dit gebouw duurde veel langer dan gepland en de begroting werd hier wel heel ruim overschreden.  Het zou 77 miljoen kosten, het werd 789 miljoen. Past eigenlijk niet zo bij mijn idee van de Duitse gründlichkeit, maar goed, bij de bouw van de luchthaven in Berlijn kunnen ze er ook over meepraten. Leuk detail, tijdens de bouw was de vroegere bondskanselier van Duitsland Olaf Scholz de burgermeester van Hamburg. 

Geweldig uitzicht

Heel veel geld dus, maar eerlijk is eerlijk- het is werkelijk prachtig. Een basis van steen met daarop 20 verdiepingen van glas. Dat glas heeft de functie van een kristal. Steeds weerspiegelt er weer iets anders uit de omgeving: het water, de lucht en de stad. Zo ziet het er van alle kanten en op alle tijdstippen weer anders uit. Het dak heeft de vorm van een golf. Het gebouw is ontworpen door de architecten Herzog & de Meuron en voor de akoestiek was Yasuhisa Toyota verantwoordelijk. Deze Japanner-de  naam deed dit al vermoeden-, is ook verantwoordelijk voor het geluid in het Sydney Opera House en andere bekende gebouwen over de hele wereld. 

Wij hebben het gebouw tijdens een rondvaart door het havengebied uitgebreid van de buitenkant bekeken. Het is mogelijk om de Elbphilharmonie te bezoeken. De uitkijkpromenade en het plaza zijn gratis toegankelijk. Je kunt met een lange roltrap naar het uitzichtpunt.

Wil je meer van het geweldige gebouw weten dan kun je ook een georganiseerde rondleiding boeken. Klik hier.

Rondvaart door de haven en Speicherstadt

De rondvaart is sowieso heel erg de moeite waard. Je vaart door het havengebied met de grote cruiseterminal, de torenhoge kranen en indrukwekkende containerschepen en opeens, als je Speicherstadt invaart, waan je je in een totaal andere tijd. Dit complex van pakhuizen en gebouwen stamt uit de 19^e eeuw. Hier werden koffie, thee, tabak en ook oosterse tapijten opgeslagen. Elk pakhuis heeft meerdere verdiepingen en staat aan de ene kant aan het water en aan de andere kant aan de kade. Na onze haven rondvaart  hebben we de wijk verder bekeken. Echt een aanrader.  Een aantal pakhuizen is nog in gebruik, in andere zitten winkels en galeries. Speicherstadt is heel fotogeniek. Sinds 2015 staat Speicherstadt op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Miniatur Wonderland

Als je er meer over wilt weten kun je het Speicherstadt museum bezoeken. We kozen, op aandrang van reisgenoot J., voor Miniatur Wonderland, de grootste modelspoorbaan ter wereld. En daar moet je van houden. Het zal heel rolbevestigend zijn wat ik nu zeg, maar ik heb het idee dat het meer een mannending is. Maar ik geef toe, het is zeker meer dan alleen een modelspoorbaan. Je ziet hele landen, steden en streken minutieus nagebouwd, compleet met bewoners, bezienswaardigheden, lichtjes en natuurlijk de rijdende treinen. En er zijn ook grappige details, zo zag ik daar ook mijn jeugdheldin Pipi Langkous. Heel kunstig allemaal, maar ik was toch wel een keer uitgekeken.

Reisgenoot J. was er niet weg te slaan. Hij is trouwens niet de enige. Al jaren is Miniatur Wunderland de meest bezochte attractie van de stad, dus het ligt echt aan mij. Tickets kun je het beste van tevoren kopen  Miniatuur wunderland  

Maar omdat we de dag ervoor best lang hadden rondgelopen in het mooie warenhuis Alterhaus, dat meer dan honderd jaar oud is en waar je veel luxe winkels hebt, heb ik niets gezegd. Geven en nemen, ook op reis.

De Alster

Hamburg heeft veel water, ook midden in de stad. De Alster stroomt de stad in en vormt hier twee meertjes. De Binnenalster ligt dicht tegen het centrum aan. Rondom dit meer zie de luxere hotels, zoals Hotel Vier Jahreszeiten en restaurants. Je kunt hier prachtig wandelen en als het mooi weer is ook fietsen rondom het meer of een bootje huren en lekker dobberen. Ook kun je ’s avonds een rondvaart maken en genieten van het zicht op de stad. Iets verderop ligt de Aussenalster, hier kun je zeilen.

Rosse buurt

Rotterdam heeft Katendrecht en Hamburg heeft de Reeperbahn in de wijk St Pauli. Niet echt mooi maar ik wilde het wel graag even zien, deze bekende straat in de rosse buurt met nachtclubs, stripclubs en andere huizen van plezier. St Pauli is de uitgaansbuurt van Hamburg, vlakbij ligt de alternatieve hippe wijk Karolinenviertel waar je unieke winkels en (eet-)cafés vindt.

Hamburger Kunsthalle. 

Het zal mijn leeftijd zijn, maar ik kan zo genieten van musea de laatste jaren. Vroeger had ik het al snel gezien, maar hier in dit museum zijn we bijna een hele dag geweest. Je ziet hier een prachtige verzameling schilderijen uit de 14^e tot en met de 19 e eeuw van Monet, Rembrandt en Steen, maar ook prachtige werken van Paula Modersohn Becker. Er is een nieuw deel in het museum met moderne kunst. Hamburger Kunsthalle Glockengiesserwall Hamburg.

Bestel je ticket hier

Overnachten in Hamburg

Zoals gezegd is Hamburg prima met de trein te bereiken. Ik vind het altijd een hele fijne manier van reizen. Relax, lekker inlezen op je bestemming en geen gedoe met parkeren. Hieronder vind je een paar leuke hotels in Hamburg. Allemaal dicht bij het centraal station. Bagage droppen en lekker op pad, viel SpaB!

• Reichshof Hotel Hamburg. Geweldige locatie; 170 meter van het station. Prachtig ingericht en als je moe bent van een dagje Hamburg kun je zo de sauna in.
• Hotel Wedina an der Alster. Zeer sfeervolle inrichting met houten vloeren en ook nog een mooie tuin middenin de stad.
• CAB20. Dit capsule hotel is echt een andere manier van overnachten. De slaapplek is klein en super efficiënt ingericht. Echt alles is er. Ik vond het een unieke ervaring. Je deelt de badkamer, daar ben ik normaal geen fan van,  maar alles is hier super schoon. De gemeenschappelijk ruimte doet echt denken aan een gezellig café. Top.
• Barcelo Hamburg. Modern, centraal gelegen met een Spaanse vleug. Het ontbijtbuffet is heel erg goed net zoals de rest.

Boek je nu je treinticket naar Hamburg

Jacq’s ultieme tip

Ik bewaar het mooiste voor het laatst. Terug naar de Elbphilharmonie. Het is heel lastig om een kaartje voor een concert in de Elbphilharmonie te bemachtigen, de concerten zijn lang van tevoren uitverkocht, Toen we ‘s middags het gebouw bezochten informeerden we of er misschien nog kaarten waren. Je weet nooit. We kregen de tip ’s avonds terug te komen en deze vraag nog een keer te stellen voor aanvang van een concert. En deze Lucky bastards zaten ’s avonds in de grote concertzaal op twee plaatsen van rolstoelbegeleiders in de zaal met het beste geluid van de wereld. Heel chique! Alleen de Porsche met HH ontbreekt nog.