Opa en Oma in het Zwarte Woud

Misschien zat daar nog iets anders onder.
Mijn opa en oma gingen vroeger altijd naar het Zwarte Woud. Elk jaar weer, met eindeloos enthousiasme. Ze kwamen terug met verhalen over het uitgebreide ontbijt, de medereizigers die ze in het hotel hadden ontmoet, en souvenirtjes in de vorm van een koekoeksklok. In die volgorde. En ik?
Ik plakte er zonder nadenken een label op: Duitsland = degelijk, saai, weinig te beleven.
En hoe kan het ook anders… ik had ongelijk.

Even tussendoor: wat is dat Zwarte Woud eigenlijk?

Het Zwarte Woud (Schwarzwald) ligt in het zuidwesten van Duitsland en is een uitgestrekt middelgebergte van zo’n 160 kilometer lang. Vol dichte bossen, schattige vakwerkdorpen en af en toe een koe met een bel. Het heet Schwarzwald vanwege de donkere dennen- en sparrenbossen – vroeger vonden de Romeinen het hier al behoorlijk ondoordringbaar. De hoogste top is de Feldberg (1.493 meter), en je vindt hier alles van kuuroorden tot koekoeksklokken. Sinds 2014 is een deel officieel Nationaal Park, waar de natuur lekker haar gang mag gaan. En ja, die Schwarzwälder Kirschtorte komt hier écht vandaan.

De Südschwarzwald Radweg

Meteen vanaf het begin was ik om. De Südschwarzwald Radweg bleek een route vol verrassingen. Sprookjesachtige bossen, heldere meren, kneuterige dorpjes met pastelkleurige huisjes, en zelfs een dagje kuuroord met een stel Duitse pensionado’s waar ik stiekem veel plezier aan beleefde.
We namen gewoon onze eigen e-bikes mee van huis. De Duitse heuvelen fietste ik fluitend op. 

Begin van de route in Hinterzarten

We begonnen in Hinterzarten, waar de lucht al meteen naar vakantie rook. Een hotel met houten balkons, en je voelt het: hier is het leven traag en goed. Via de glinsterende Titisee reden we naar Lenzkirch. Ik had nog wel iets langer bij de Titisee willen blijven. Nooit gedacht dat het hier zo mooi zou zijn.

Bonndorf en Stühlingen op de Südschwarzwald- Radweg

Het Hoch Schwarzwald: adembenemend mooi. Gelukkig hoefden we niet te hijgen — dank je, e-bike. Via Bonndorf en Stühlingen gleden we over brede paden de heuvels door. In Waldshut en Obereggingen volgden we de Rijn, met uitzicht dat vanzelf motiveert.

Laufenburg

En toen, ineens: Laufenburg. Zo’n stadje dat zo op een folder kan. Gekleurde huizen aan het water, een oud bruggetje, sfeervolle straatjes en steegjes. Een perfecte plek om te overnachten — en dat deden we. We hadden een kamer met uitzicht op de Rijn, die hier de grens vormt tussen Duitsland en Zwitserland.

Duits kuuroord

Het bleef zo mooi. Vanuit Bad Säckingen en Basel — langs de Rijn, tussen Zwitserse stadse drukte en strak design — reden we terug Duitsland in, naar Bad Krozingen. Jawel, een écht Duits kuuroord, compleet met thermaalwater, voetenbaden en ligstoelen in Romeinse zuilengalerijen. Ik moest reisgenoot J nog wel even over de streep trekken. Wellness met bubbelbaden en oudere Duitsers in badjas was niet bepaald zijn idee van vakantieplezier. Maar het is geven en nemen in een relatie...

Bad Krozingen, Vita Classica Therme

Dus brachten we een hele dag door in Vita Classica Therme, het bekende kuurcentrum van Bad Krozingen, en deden wat de locals doen: zwembad in, zwembad uit. Voetenbad in, voetenbad uit. Ik besloot de boel eens goed te verkennen. De Vita Classica Therme bleek namelijk meer te bieden dan alleen bubbelbaden en voetenkuurtjes. Naast het thermaalbad zijn er ook internationale wellnessruimtes: Japanse, Marokkaanse en Turkse baden, zelfs een Ayurvedacentrum. Alles keurig geordend op Duitse wijze. Reisgenoot J. bleef ondertussen onverstoorbaar liggen in zijn relaxfauteuil, met uitzicht op de zuilengalerij en zijn badjas strak dichtgeknoopt. Ook een vorm van wellness.

De Duitse badencultuur

Duitsers nemen hun gezondheid serieus — op een heel relaxte manier. Baden, sauna’s, Kneipp-wandelingen, mineraalwaterkuren en zelfs voetenbaden zijn hier vormen van zelfzorg. Veel mensen, vooral ouderen, trekken er regelmatig voor naar een Kurort, vaak deels vergoed door de zorgverzekering. Denk aan Gehwol-voetencrème, Kneipp-badzout, trage wandelingen en natafelen in badjas: wellness is hier geen luxe, maar bijna cultuurgoed.
Die hele badencultuur, dat idee dat gezondheid iets is om met aandacht te vieren — dáár zijn de Duitsers zó goed in.

Waarom heet alles hier ‘Bad’?

In Duitsland mag een plaats pas “Bad” aan zijn naam toevoegen als het officieel erkend is als kuuroord. Daarvoor moet het aan strenge eisen voldoen: denk aan een geneeskrachtige bron (zoals mineraal- of thermisch water), goede medische voorzieningen en gespecialiseerde wellnessbehandelingen. Het is dus niet zomaar een leuke naam, maar een kwaliteitskeurmerk voor gezondheidstoerisme.

Freiburg

Na het badderen en relaxen reden we tenslotte door naar Freiburg, waar we tussen de studenten en straatmuzikanten fietsten alsof we er zelf woonden. Het voelde los, levendig, bijna vertrouwd. Een perfect eindpunt van onze tocht.

Wat me is bijgebleven?

De afwisseling. De stilte in het bos. De Rijn die kilometers lang met ons mee stroomde. Taarten en bier onderweg.
En vooral dat ik dacht: dit is zó dichtbij — waarom doet niet iedereen dit?Dus J, bij deze: je had gelijk.
En opa en oma? Die waren hun tijd ver vooruit.

Praktisch: wil jij ook fietsen in het Zwarte Woud?

De Südschwarzwald Radweg is een ronde van zo’n 248 kilometer door het zuiden van het Zwarte Woud. De route loopt grotendeels over autovrije paden, is uitstekend bewegwijzerd, en met een e-bike goed te doen voor recreatieve fietsers.

Meerder startpunten op de Südschwarzwald-Radweg

Je kunt op meerdere plekken starten. Wij begonnen in Hinterzarten, vlak bij Freiburg — een fijne plek om je tocht rustig te starten. Overnachten kan gemakkelijk onderweg: het barst van de gastvrije Gasthöfe, pensions en kleine hotels, vaak met een fietsenstalling of oplaadpunt.

Radtourenbuch

Wij kochten vooraf dit handige routeboekje, het Radtourenbuch bij de VVV. Daarin staan kaartjes, hoogteprofielen, tips voor stops, hotels én restaurants (ook voor vegetariërs). Een aanrader voor wie zelf wil plannen.

Je kunt de route zelf fietsen of laten organiseren via een reisorganisatie die bagagevervoer regelt. Maar dit keer paste mijn bagage prima in de fietstassen – en dat gaf ons juist vrijheid onderweg. We hadden onze eigen fietsen mee en hoefden alleen even uit te zoeken waar we de auto een paar dagen gratis konden parkeren. Ook dat was zo geregeld. Weer een pluspuntje voor Duitsland.

Sterren onder de poorten van Urbino

Bij binnenkomst hangen ze daar – sterren, hoog in een oude stenen poort. Geen kitscherige kerstversiering, maar een kunstwerk dat zacht beweegt in de wind. Een ster die je welkom heet. Of misschien zegt: “hier begint iets.” En dat doet het ook.

Renaissancestad op een heuveltop

Urbino is compact en ligt bovenop een heuvel. Bovenal is het sfeervol. Het historische centrum stamt uit de 15e eeuw en staat op de Werelderfgoedlijst. Lopend door de steile straatjes lijkt het alsof je zó de Renaissance in wandelt.

Soms lijken oude steden op musea: mooi, maar stil. Urbino leeft

Hier worden boeken gelezen, wordt koffie gedronken, kunst bekeken en college gevolgd – maar dan wel in een geweldig decor. Ik dwaal door de stegen, langs boekenwinkels, galerieën, de universiteit. Alles op loopafstand, alles even oud en goed bewaard gebleven.

Citroen, ricotta en uitzicht

Ik haal een klein taartje bij een bakkerij op een verscholen pleintje – ricotta en citroen. De Italianen hebben smaak, dat is wel duidelijk. Niet alleen in de keuken, maar ook in de presentatie: de vitrine is een klein kunstwerk op zich.

Later eet ik pasta in een restaurant met houten stoelen, witte servetten en uitzicht op het dal. Alles klopt. De smaken, de sfeer, het eten op de borden – het is alsof schoonheid hier vanzelfsprekend is.

Op weg naar Rafael

En dat blijkt ook, want even later ben ik op weg naar het geboortehuis van Rafaël. Alsof ik na al dat moois ineens bij de bron beland. In dit huis werd hij geboren op 6 april 1483 – een van de grote meesters van de Renaissance. De periode waarin de schilderkunst uitgroeide tot een krachtig communicatiemiddel. Waarin de grote kunstenaars vorm gaven aan geloof, macht en mensbeeld. Schilderijen hingen in kerken en paleizen, en moesten indruk maken én betekenis overbrengen.

En ik word totaal gegrepen door Rafaël. Natuurlijk, ik kende Michelangelo en Leonardo da Vinci en ik was in Florence in het Uffizi. Maar hier kom ik- voor het eerst- in contact met Rafael. En als een spons absorbeer ik alle informatie over hem.

De jonge Rafael – opgegroeid tussen penseelstreken en paleismuren

Zijn vader, Giovanni Santi, was schilder én dichter aan het hof van hertog Federico da Montefeltro – een man die Urbino omtoverde tot een intellectuele speeltuin vol kunst.

Een bijzondere kunstzinnige omgeving om in op te groeien. Maar helaas ook een jeugd met veel verlies. Zijn moeder stierf toen hij acht was, drie jaar later overleed zijn vader. Hij werd al jong leerling van meester Pietro Perugino die hem alles leerde over verfijning, licht en perspectief.
Maar zijn echte gave zat in iets anders: in hoe hij rust wist te schilderen. Harmonie. Balans. Neem alleen al het schilderij in zijn geboortehuis.

Een vroege Rafael

Ik zie Maria verdiept in haar boek, met het slapende kind Jezus op schoot. Sommigen dachten dat het werk van zijn vader Giovanni was, maar volgens kenners heeft Rafael het zelf geschilderd. Een vroege blik op een genie in wording.

Het raakt me – die zachtheid, dat licht, die aandacht voor detail. In een hoek lees ik hoe het verder ging: Florence, daarna Rome. Op zijn 25ste al in dienst van de paus. Hij schildert de beroemde kamers van het Vaticaan, ontwerpt zelfs mee aan Sint-Pieter.
En dan overlijdt hij, op z’n 37ste. Jong gestorven, maar wat een nalatenschap.

Terug naar de oorsprong

Daarna bezoek ik het Palazzo Ducale. Hier hangt zijn werk tussen al het andere moois. Ik zie ‘La Muta’, zijn beroemde portret van een vrouw. Ook weer adembenemend mooi. Hoe kan iemand zo schilderen?Het voelt alsof ik langzaam verliefd word: op zijn hand, zijn oog, zijn rust.

De Galleria Nazionale delle Marche

Ik dwaal van zaal naar zaal, en vraag me bij alles af: is het de kunst die schittert, of is het de ruimte eromheen? In dit geval versterken ze elkaar.

In alles zie je hoe Urbino ooit een cultureel centrum was waar kunst, religie en intellect samenkwamen in verf en penseel. De prachtige meesterwerken uit de 15e en 16e eeuw in een gebouw dat al even indrukwekkend is. 

Koele zalen met hoge plafonds, geometrische vloeren, zacht licht dat via houten luiken naar binnen valt. Ik dwaal door gangen, trappen, zalen met fresco’s, houtsnijwerk, doeken, beelden.

Tot ik ineens stilsta bij een raam. Met uitzicht. Over de stad. Over de daken, de ronde torens, de heuvels van Le Marche.
Alsof Rafael zelf hier naar buiten keek, voordat hij weer zijn penseel oppakte. Ik geloof dat ik ook verliefd op Urbino ben geworden. 

Praktisch

Geboortehuis van Rafael – Casa Natale di Raffaello
Via Raffaello 57, Urbino
Website: www.casaraffaello.com

Palazzo Ducale di Urbino / Galleria Nazionale delle Marche
Piazza Duca Federico, 61029 Urbino PU, Italië
Website: www.gallerianazionalemarche.it

Winterwonderland

Adelboden staat vooral bekend als winterbestemming. Zodra je hier aankomt en de frisse berglucht inademt, weet je dat je goed zit. Het dorp ligt in het Berner Oberland en biedt een geweldig ski- en snowboardgebied, prachtig gesitueerd tussen de bergen. De pistes zijn heerlijk, al moet ik toegeven dat je best lang in de lift zit om boven te komen. In Oostenrijk vlieg je vaak in supersonische liften in no time de berg op. Maar aan de andere kant: die rustige lift past juist weer helemaal bij de sfeer van dit gebied. Het is hier nooit echt druk, en dat is misschien wel het grootste voordeel.

De pistes zijn ideaal, vooral als je, net als ik, al een aantal jaren skiet. Er is hier een perfecte mix van blauwe en rode pistes. Mocht je toch een keer genoeg krijgen van skiën—ik kan het me bijna niet voorstellen, maar vooruit—dan zijn er tientallen kilometers aan sneeuwschoenroutes. En eerlijk is eerlijk, niets is zo rustgevend als door knisperende sneeuw lopen, omringd door een stil en wit winterlandschap.

World Cup in Adenboden

En dan is er nog de Chuenisbärgli! Dit is de piste waar de wereldtop jaarlijks samenkomt voor de World Cup. Wereldwijd beschouwd als het moeilijkste traject voor de reuzenslalom. Leuk detail: gedurende het hele skiseizoen is de piste ook open voor pretentieuze amateurs. Ik heb hem wijselijk even overgeslagen.  

Eten op de piste in Adelboden

Op de pistes volop leuke hutten waar je voor Zwitserse begrippen niet al te duur kunt eten. Wij deden de dalafvaart naar Adelboden,-heerlijk roetsjen tussen de bomen- en kwamen langs een klein hutje. Het was even zoeken naar de ingang maar binnen had het alles wat ik leuk vind; in een oude koeienstal, met vreemden aan een tafel en heerlijk eten. Volop gezelligheid en sfeer. 

Apres-ski à la Zwitserland

Verwacht hier geen schreeuwende après-skihutten met dj’s die je over een tafel proberen te trekken. Nee, hier is de après-ski ingetogen en charmant. Denk aan knusse restaurants met kaasfondue (want ja, kaasfondue móet je eten in Zwitserland) en een warme glühwein bij een open haard.  

Hotels in Adelboden, Hotel Beau-Site versus The Cambrian

Een aanrader is Hotel Beau-Site, waar de sfeer huiselijk en de keuken fantastisch is. Toch ligt er pal naast dit hotel een andere verleider: The Cambrian. Laten we eerlijk zijn: als je de foto’s van beide hotels naast elkaar legt en je portemonnee het toelaat, kies je zonder twijfel voor The Cambrian. Dit hotel is prachtig ingericht, heeft een buitenzwembad met uitzicht op de bergen en straalt luxe en stijl uit.  

Live muziek aan het diner

Maar laat je niet misleiden door het uiterlijk alleen. Hotel Beau-Site heeft misschien een interieur dat al 50 jaar hetzelfde is, maar het maakt dat ruimschoots goed met sfeer en gezelligheid. Het personeel komt van over de hele wereld en werkt hier samen alsof het familie is. En dat Hongaars orkest dat 's avonds tijdens het diner speelt? Absoluut de kers op de taart.  

Zomerse verrassingen: Adelboden als wandelparadijs

 Adelboden is trouwens niet alleen in de winter geweldig. Mijn vrienden zweren bij dit dorp in de zomer. Ze hebben me foto’s gestuurd van glooiende alpenweiden, heldere beekjes en wandelpaden die uitnodigen tot urenlang ronddwalen. Het schijnt dat je daar écht tot rust komt, met alleen het geluid van koeienbellen en je eigen voetstappen.  

Blumenweg in Adelboden

Een absolute aanrader van hen is de Blumenweg (Bloemenroute). Deze prachtige wandeling begint bij de Hahnenmoos Pass, die je gemakkelijk met de kabelbaan vanuit Adelboden bereikt. De route duurt ongeveer twee uur en voert je langs een indrukwekkende variatie aan alpenbloemen, zoals edelweiss, blauwe gentianen en alpenrozen. Onderweg staan informatiebordjes die uitleggen welke bloemen je ziet – een perfecte mix van ontspanning en educatie. Met fantastische uitzichten op de bergen en valleien.

Conclusie: Adelboden is echt een aanrader

Of je nu van skiën houdt, wandelen, of gewoon van charmante dorpen met een spectaculair bergdecor: Adelboden is de moeite waard. En als je, net als ik, in Bern bent, is er eigenlijk geen reden om niet even de bergen in te duiken. Ski’s of wandelschoenen aan, en gaan!

Maiden City

Derry wordt ook wel  "Maiden city" genoemd. Nog nooit slaagde een vijand erin binnen te dringen in de ommuurde stad. Humor kan de Noord-Ieren niet ontzegt worden. Zelfs tijdens The Siege in 1689 toen de stad 105 dagen werd afgesloten om de Engelse koning buiten te houden hielden ze stand, uit wanhoop aten de inwoners honden, katten en muizen, maar niemand kwam in de stad. Volhouders dat is zeker!

Historische stadsmuren in Derry

Die historische stadsmuren staan nog steeds, je kunt er overheen lopen.  Van hieruit krijg je een prachtig uitzicht over de stad en de rivier de Foyle waaraan Derry ligt. Over de rivier loopt de Peace Bridge. Een brug voor fietsers en voetgangers met als doel de betrekkingen tussen de grotendeels unionistische 'Waterside' op de oostelijke oever en de grotendeels nationalistische 'Cityside' op de westelijke oever te verbeteren. 

Wandeling door de Bogside

De naam, de vredesbrug en de Troubles; Derry heeft een heftige geschiedenis. Ik besluit mee te gaan met een georganiseerde wandeling door de wijk Bogside waar Bloody Sunday plaats vond. We vetrekken vanaf de Guildhall, een prachtig neogotisch gebouw dat meteen in het oog springt. Binnen zijn er indrukwekkende glas-in-loodramen en een tentoonstelling over de geschiedenis van Derry. Ook de Guildhall heeft het nodige te verduren gehad. Het werd in het verleden verwoest, het ging in vlammen op, en was het middelpunt van terreuraanslagen. Nu is het de blikvanger is het oude centrum, still going strong.

Wandelen door de wijk Bogside 

Met onze gids Patrick, grote bos krullen onder een typisch Ierse pet met daarop een solidariteit speldje voor de Palestijnen, steken we even later het plein over en lopen richting de Bogside van Derry. De Bogside is een wijk die niet zomaar een buurt is; het is een plek beladen met geschiedenis, vooral bekend vanwege de Troubles. Deze wijk gelegen aan de westelijke kant van de rivier de Foyle, dichtbij de historische stadsmuren, was de locatie van de Battle of the Bogside in augustus 1969, -de gewelddadige confrontatie tussen de katholieke inwoners van de Bogside en de politie die leidde tot de inzet van het Britse leger in Noord-Ierland -en Bloody Sunday op 30 januari 1972.

Bloody Sunday 14 ongewapende demonstranten kwamen om het leven

Op deze dag escaleerde de situatie verder toen Britse soldaten 14 ongewapende demonstranten doodschoten tijdens een burgerrechtenmars in de Bogside. Het leidde tot wereldwijde verontwaardiging en versterkte de roep om gelijke rechten en een einde aan de discriminatie. Maar het was ook de aanleiding voor de groei van de IRA ( de Irish Republican Army, een paramilitaire organisatie die actief was in de strijd voor de onafhankelijkheid van Ierland en later voor de hereniging van Ierland) en de escalatie van het conflict. Patrick vertelt dat de IRA, de katholieke verzetsbeweging, voor Bloody Sunday bekend stond als " I Run Away." Na de vreselijke gebeurtenissen op 30 januari sloten veel jongeren zich bij de IRA aan.

Katholieke protesten in Noord-Ierland

De aanleiding voor de protesten van de katholieken waren de sociale, politieke en economische onrechtvaardigheden waar ze mee te maken hadden in Noord-Ierland. Denk aan discriminatie op de arbeidsmarkt; ze kregen minder vaak banen, en werden ook slechter betaald. Ook op het gebied van huisvesting waren ze slechter af dan de protestanten in Noord-Ierland. Maar misschien wel het belangrijkste punt was het stemrecht.

One man, one vote

In veel districten konden alleen huiseigenaren en bedrijfsbezitters stemmen, wat betekende dat katholieken, die minder vaak huizen of bedrijven bezaten, minder politieke invloed hadden en de kiesdistricten werden vaak zo ingedeeld dat protestanten een meerderheid zouden hebben, zelfs in gebieden met een katholieke meerderheid, wat hun politieke macht verder beperkte. Ook waren de Royal Ulster Constabulary (RUC) en de B-Specials (een protestantse reservepolitie-eenheid) in de ogen van de katholieken bevooroordeeld en stonden ze vijandig tegenover hen. 

Een eeuwenlange strijd

De spanningen gaan lang terug. Toen koning Hendrik de 8ste in Engeland zich afscheidde van het katholieke geloof viel het katholieke Ierland onder een protestantse bevelhebber. Dat zette de verhoudingen nogal op scherp. Om grip te houden op Ierland werden er protestantse Engelsen en Schotten vanaf 1600 gestimuleerd om zich in Ierland te vestigen. Met name in het Noorden waar de weerstand van de katholieken het sterkst was. Dat heeft de onderlinge verhoudingen er niet bepaald beter op gemaakt. De protestantse Britten ontwikkelden zich tot en elite van grootgrondbezitters en de katholieke Ieren bleven arm. 

Noord-Ierland onderdeel van het Verenigd koninkrijk 

Uiteindelijk is Noord-Ierland bij het Verenigd Koninkrijk gebleven en is Ierland onafhankelijk geworden in 1921. De spanningen waren daarmee niet ten einde, want de katholieke bevolking wilde aansluiting bij de republiek Ierland (de Nationalisten), de protestanten (loyalisten en Unionisten) wilden bij het VK blijven. 

Geïnspireerd door de Amerikaanse burgerrechtenbeweging

De katholieke protesten in de Bogside werden geïnspireerd door de Amerikaanse burgerrechtenbeweging in de jaren 1960, waarin ze gelijke rechten eisten en het beëindigen van discriminatie.

The Troubles in Noord-Ierland

Patrick vertelt dat hij begin 60 is. Gedurende zijn hele jeugd speelden de Troubles een grote rol. De Troubles, het klinkt zo vriendelijk. " Joh, Er zijn wat troubles". In werkelijkheid was het een heftige burgeroorlog met meer dan 3500 doden voornamelijk onder de bevolking van Noord-Ierland. Ik kan me dat nog goed herinneren uit mijn jeugd. Het nieuws over de aanslagen in Noord-Ierland, de hongerstakers in de beruchte Maze gevangenis, de films en de songs waarvan de bekendste ongetwijfeld " Bloody Sunday" van de Ierse band U2 is.

Het voelt bijzonder om hier te lopen. Jaren was Noord-Ierland een no-go area, nu loop ik met een leeftijdsgenoot op deze heftige plek en hoor de verhalen. 

Levendige volkswijk

De Bogside is een levendige volkswijk. Huizen dicht op elkaar, portiekwoningen met speelgoed in de voortuin. Families die hier al generaties lang wonen. Opvallend zijn de vele muurschilderingen. De eerste die we zien is het beeld van de jongen die voor een militaire wagen staat. Het is The Rioter ook wel Saturday Matinee genoemd.

Patrick vertelt;" De afgebeelde scène is typerend voor vele rellen die plaatsvonden in de Bogside van 1969 tot het begin van de jaren 1970. De rellen vonden vaak plaats op zaterdagmiddag, vandaar de titel 'The Saturday Matinee". Ik vraag hem hoe het was om in deze wijk op te groeien. " Als jonge katholiek ben ik regelmatig benaderd om mij aan te sluiten bij de IRA, om je te testen of je geschikt was kreeg je iets in bewaring en mocht je er met niemand over praten. Wat ik kreeg, gooide ik meteen weg, ik wilde dat niet".

Monument Bloody Sunday

We lopen naar het monument ter nagedachtenis aan de jongeren die omkwamen op Bloody Sunday. De namen met de leeftijden gegraveerd in de grijze steen. Bloemen en een kaarsje voor een Mariabeeldje. Patrick vertelt; " Het Widgery tribunaal dat voor deze zaak werd ingesteld, achtte de militairen niet schuldig". Maar de zaak bleef altijd opspelen en uiteindelijk besloot men voor het Goedevrijdagakkoord in 1998 een grondig onderzoek te laten verrichten. Na 12 jaar verscheen het rapport waaruit bleek dat de dood van de veertien betogers " onrechtvaardig en onverdedigbaar"  was. Er kwamen excuses van de Britse premier Cameron namens de regering. De ex-militairen die altijd anoniem waren gebleven wacht vervolging. 

Veerkracht en vrede

Aan het einde van de tour voel ik een diepe bewondering voor de mensen van Derry. Hun veerkracht en vastberadenheid om vrede te bereiken zijn echt inspirerend. Ik wandel vanuit de Bogside terug naar het hotel, en denk aan alles wat ik heb gezien en gehoord en besef dat Derry niet alleen een stad van geschiedenis is, maar ook een stad van hoop en toekomst. 

Bezoek het museum of Free Derry. https://museumoffreederry.org

Informatie over een wandeling door de Bogside : https://www.derryguidedtours.com/derry-guided-tour-information/

Games of Thrones

Het is een plek waar mythen en sprookjes tot leven komen en waar ik als Game of Thrones-fan helemaal in mijn element ben. Veel scenes zijn in deze streek opgenomen, dat kan ook niet anders. Overal waar ik kijk, voel ik de sfeer van de serie. Het landschap van Noord-Ierland heeft iets magisch, alsof de draken en ridders nog steeds ergens rondzwerven. De ruige kusten, de mistige heuvels en de mysterieuze kastelen – het is alsof ik in Westeros zelf ben beland.

Led Zeppelin,Susanna Dury inspiratie van de Giant's Causeway

Het is leuk hier rond te lopen. Om meer uitleg te krijgen spreken we af met gids Peter, die duidelijk trots is op deze plek. Al in 1739  werd de Giants Causewway vastgelegd door de Ierse kunstenaar Susanna Drury.  Haar aquarellen werden later gegraveerd en gepubliceerd, wat bijdroeg aan de bekendheid van de Giant's Causeway buiten Ierland.  

En ook de  band Led Zeppelin liet zich inspireren door de Giants Causeway. De voorkant van de LP hoes van Led Zeppelin's album "Houses of the Holy" toont een surrealistisch beeld van kinderen met blond haar die over de rotsformaties van de Giant's Causeway klimmen.

 Carrick-A-Rede

Het is een afwissende tocht over de Giants's Causeway, en het spannendste deel moet nog komen, de hangende touwbrug van Carrick-a-Rede. Al zo'n drie eeuwen geleden legden zalmvissers bruggen aan op deze plek, Op het eilandje voor de kust vingen ze zalm. dat doen ze nog steeds maar de zalmvisserij stelt niet zoveel meer voor.

In het zalmseizoen (juni tot september) maken ook zalmvissers nog gebruik van de brug, Uiterlijk begin november wordt de brug weggehaald en, afhankelijk van de weersomstandigheden, rond maart weer opgehangen.

Wij kunnen ook over de brug die 30 meter boven de rotsen hangt. Je loopt van het vasteland naar een eilandje en daarna over dezelfde weg weer terug. 

De hele kust, de Giant's Causeway staat bol van mooie verhalen en mystiek. Maar gelukkig voor ons wordt ook de moderne techniek ingezet; de huidige brug is getest tot 10 ton en is in 2000 gebouwd met de hulp van lokale klimmers en abseilers. Met die gedachte in het achterhoofd durf ik wel over de brug. Het uitzicht is sprookjesachtig mooi. 

Berlijn en het rauwe randje

Een paar dagen naar Berlijn is altijd een goed idee en ook al ben je er eerder geweest, elke keer ontdek je zeker iets nieuws. Berlijn heeft alles; een rijke geschiedenis, historische bezienswaardigheden- denk aan de Brandenburger Tor en de Berlijnse Muur-, veel levendige wijken met trendy restaurants en leuke winkels en dat rauwe randje. Het terrein RAW, de vele open plekken, de krakers, de kunstenaars en de bijzondere mensen in niet standaard uitdossingen. Alles kan en niets is vreemd, juist dat maakt Berlijn zo speciaal.

Festivals en musea in Berlijn

Bovendien is er veel te doen, denk aan de Marathon van Berlijn, de Fashion week, het Internationale Filmfestival Berlinale en tal van andere activiteiten. Berlijn heeft meer dan 130 musea waarvan er veel gratis toegankelijk zijn. Het Joods museum ( LindenstraBe 9-14) en de Topographie des Terrors ( NiederkirchnerstraBe 8) en andere musea die gaan over de oorlog en het nazibewind zijn sowieso gratis in Berlijn.

Vossen en Beren in Berlijn

Berlijn is zo groot als de provincie Utrecht, met 3,8 miljoen inwoners en heel veel parken, de rivier de Spree en grappig genoeg ook veel vossen in de stad. Veel beren trouwens ook. Geen echte, maar ze zijn wel overal in Berlijn als symbool van de stad te vinden. Zonder enige enkele historische betekenis overigens. De beer werd in het verleden ooit opgenomen in de vlag als symbool van kracht en is nooit meer weggegaan .

Heftig verleden 

In Berlijn ontkom je niet aan het heftige verleden van de stad. Toen in 1918 de Eerste Wereldoorlog eindigde kreeg Duitsland het behoorlijk voor de kiezen. Gedwongen tot herstelbetalingen, het deel Elzas Lotharingen met alle grondstoffen afstaan aan Frankrijk en alleen nog een leger toegestaan ter verdediging van het eigen land; we kennen dit allemaal uit de geschiedenisboeken. De beurskrach in 1929, veel armoede en werkloosheid begin jaren 30, de perfecte voedingsbodem voor de groei van het nationaal socialisme met de succesvolle joden als ultieme zondebok. Hoe desastreus het afliep weten we.

Holocaustmuseum

Bezoek in Berlijn het Holocaustmonument, Denkmal für die ermordeten Juden Europas). Het bestaat uit 2711 kleine en grote betonblokken en is ontworpen door Peter Eisenman. Het veld met de golvende blokken roept volgens hem een gevoel van desoriëntatie en isolement op en is symbolisch voor de ervaringen van de Joodse bevolking tijdens het nazibewind.

Motto Holocaustmonument

'Het is gebeurd en daarom kan het weer gebeuren. Dat is de kern van wat wij te zeggen hebben.' Dit motto werd geschreven door de Italiaanse schrijver Levi en zelf overlevende van Auschwitz.

Oost en West Berlijn

Berlijn werd na de Tweede Wereldoorlog verdeeld tussen Oost en West, net als heel Duitsland. De stad werd opgesplitst in vier sectoren, wat leidde tot de oprichting van Oost-Berlijn (onder Sovjet-invloed) en West-Berlijn (onder westerse invloed). In West Berlijn werd de D- mark ingevoerd, Oost Duitsland en dus ook Oost Berlijn had met de Reichsmark een zwakke munt, met als gevolg; iedereen wilde graag naar het Westen. In 1960 trokken 2,5 miljoen, voornamelijk hoog opgeleiden vanuit Oost naar West Berlijn. Om dit te stoppen werd op 12 augustus 1961 de grens dichtgemaakt met prikkeldraad. Op maandag 14 augustus 1961 werd de muur van steen gebouwd. Ondanks de muur deden mensen verschillende pogingen naar West Berlijn te vluchten. Bij de vluchtpogingen kwamen 198 mensen om, de laatste in februari 1989. In november 1989 viel de muur.

Die Mauer in Berlijn

Ben je geïnteresseerd in de muur en de historie dan zijn er verschillende plekken in de stad die je kunt bezoeken. Waar vroeger de muur liep zie je nu een dubbele rij straatstenen. Bij Checkpoint Charlie, de Potsdamer Platz vind je restanten van de muur. Het mooiste stuk vind je in de MühlenstraBe bij de East Side Gallery waar kunstenaars de restanten van de muur hebben beschilderd. Wil je iets bijzonders zien dan moet je vooral "die Mauer" bezoeken. Een imposant project van de Iraanse kunstenaar Asisi waar je goed kunt zien hoe het leven aan beide kanten van de muur eruit zag. Echt een aanrader. FriedrichstraBe 205.

Jacq' tips voor Berlijn

Kom met de trein.

Binnen een paar uur reis je vanuit Nederland naar het centrum van Berlijn. In Berlijn zelf, loop je rond of stap je in de bus, tram, U of S-Bahn. Een kaartje is zo gekocht en overal geldig. Voor € 9,90 kun je 24 uur overal in. Wil je de belangrijkste bezienswaardigheden zoals Tiergarten, de Brandenburger Tor, Unter den Linden en Alexander Platz zien? Stap dan in stadsbus 100.

Huur een fiets

Op de fiets is voor mij echt de beste manier om een stad te verkennen. Ik heb al diverse keren een fietstocht gemaakt in Berlijn en het was elke keer een groot succes. Er zijn verschillende fietstochten mogelijk en juist dat is zo leuk. Ook de afgelopen keer hadden we Nederlandse gids die al jaren in Berlijn woont en honderduit vertelde over Berlijn.

Boek hier je fietstocht

Ga wandelen in de wijk Prenzlauer Berg.

Deze wijk was ooit een van de armste wijken van Berlijn maar nu vind je er zoveel leuke restaurantjes, cafés en trendy winkels. Vooral de Kastanienallee vind ik een leuke straat.

Lekker eten in Berlijn

Je ziet hier veel nieuwe trends op culinair gebied en volop mogelijkheden voor vega's. In de wijk Prenzlauer Berg zijn veel leuke hippe restaurants en ook de Oranienburger StraBe in de wijk Mitte is een aanrader. Ik heb zelf heerlijk gegeten bij het Georgische restaurant Kin Za. Losse sfeer en bijzonder smaakvol eten met ook weer veel mogelijkheden voor de vega's onder ons. 

Wil je Oosters eten, dan kom je ook volop aan je trekken; Berlijn heeft veel Vietnamese restaurants. Nog een overblijfsel van de uitwisseling tussen de DDR en het communistische Vietnam. Maar ook ouderwets Duits eten kan ook. Dan moet je naar restaurant Lindenbrau aan de Potsdamer Platz of een Curry wurst halen in een tentje op straat.

Bezoek gratis de glazen koepel op de Reichstag

De Rijksdag, oorspronkelijk gebouwd in 1894, heeft een tumultueuze geschiedenis doorgemaakt, waarbij het diende als het centrum van de Duitse democratie, werd verwoest door brand in 1933 en uiteindelijk werd herbouwd na de hereniging van Duitsland. Tegenwoordig is het de zetel van de Duitse Bondsdag, het lagerhuis van het Duitse parlement.

Een Architectonisch Juweel

Het meest opvallende kenmerk van de Rijksdag is ongetwijfeld zijn glazen koepel, ontworpen door de Britse architect Sir Norman Foster. Deze moderne toevoeging aan het historische gebouw symboliseert transparantie en openheid in de Duitse politiek. Je kunt hier gratis naar toe. Reserveer vooral via www.bundestag.de mocht dat niet lukken dan kun je ook bij een wit gebouwtje naast de Rijksdag mogelijk nog een gratis toegangsbewijs krijgen. Wel je paspoort meenemen.

De koepel is dagelijks geopend van 8-24 uur, de laatste toegang is om 21.45 uur.

Overnachten in Berlijn

Oneindig veel mogelijkheden natuurlijk. Ik heb zelf een aantal keren Schoenhouse geboekt. Centraal gelegen in Mitte, super schoon en heel stijlvol.

Mocht je meer geld te besteden hebben dan adviseer ik  Oderberger . Alleen al dat zwembad én dat midden in de wijk Prenzlauer Berg. Ook daarom;  Bitte Berlin!

Uitleg van de verschillende muurschilderingen

De afgelopen jaren worden de murals ook steeds meer bezocht door toeristen en kun je rondleidingen boeken. Ik ging op pad met Patrick. Iemand die uit eigen ervaring vertelt en uitleg en context geeft. Een absolute meerwaarde.

The Petrol Bomber

De mural van de persoon met het gasmasker in Derry is een van bekende muurschilderingen.  Je ziet een jongen met een gasmasker die een molotovcocktail (petrol bomb) vasthoudt. Strijdlust en bereidheid te strijden, dat is wat dit beeld uitstraalt. Het gaat hier om de Battle of the Bogside, een punt waarop de strijd escaleerde.
Het gasmasker en de molotovcocktail symboliseren het verzet van de katholieke gemeenschap tegen wat zij beschouwden als onderdrukking en onrechtvaardigheid door de Britse autoriteiten en de protestantse meerderheid.

Impact op jongeren in Derry

Deze mural benadrukt ook de impact van het conflict op de jongeren in Derry. Het beeld van een jonge persoon in een gevaarlijke en gewelddadige situatie onderstreept hoe de jeugd direct betrokken raakte bij het geweld en de politieke strijd, iets wat Patrick ook uit eigen ervaring meemaakte.

Bernadette

Dat ook vrouwen actief waren in de verzetsbeweging is niet te missen. Patrick: " Op deze vrouw was ik mijn hele jeugd verliefd. Zo stoer en zo enorm moedig". Het is Bernadette McAliskey (destijds Devlin), een prominente Noord-Ierse politieke activiste, die de menigte in de straten van de Bogside aanspreekt. Bernadette werd in 1969 op 21-jarige leeftijd het jongste vrouwelijke parlementslid.  Ze vertegenwoordigde de partij Unity, die streefde naar burgerrechten en sociale rechtvaardigheid.
Patrick; " Nooit was ze bang, niemand kon haar stoppen. In 1981 overleefde ze een moordaanslag door leden van de Ulster Freedom Fighters, een loyalistische paramilitaire groep. Zij en haar echtgenoot werden neergeschoten in hun huis, maar beiden overleefden de aanval".

Prullenbakdeksel als communicatiemiddel

Het prullenbakdeksel op de voorgrond werd gebruikt door vrouwen en kinderen in katholieke gebieden in heel Noord-Ierland om mensen te waarschuwen voor een dreigende inval door het Britse leger. Ik vraag Patrick waar de hond voor staat. " Honden zijn altijd loyaal en beschermend, net als Bernadette". Ik merk het, het gevoel van Patrick voor Bernadette is onverminderd sterk.

The Runner

Een jonge jongen die wegrent. In zijn spijkerpak, ernaast een jongen die zo uit school lijkt te komen. Gewone jongeren die op de vlucht zijn. Patrick: "Het laat zien hoe jongeren bijzonder kwetsbaar waren tijdens The Troubles. Het toont de impact van het conflict op de jeugd en hoe zij vaak direct betrokken raakten bij de gevechten en de onrust. Je ziet ook de angst, de angst die de gemeenschap voelde". Dat voel je inderdaad, het is een beklemmend beeld.

Mothers and sisters

De vrouw in het midden van de muurschildering hierboven is Peggy O'Hara, moeder van INLA-hongerstaker Patsy O'Hara. Hij was een van de tien republikeinse gevangenen die stierven tijdens de hongerstaking van 1981. De hongerstaking was een protest tegen de terugtrekking van de Special Category Status, die republikeinse en loyalistische gevangenen behandelde als politieke gevangenen in plaats van gewone criminelen. Na de dood van haar zoon werd Peggy O'Hara een actieve figuur in de Ierse republikeinse beweging. 

 Het meisje aan de linkerkant wijst naar een andere muurschildering, een duif van vrede. 

Tot slot staan we stil bij de mural met de portretten van de 14 mensen die op 'Bloody Sunday' omkwamen. Naast de portretten ook 14 eikenbladeren waarbij elk blad een van de slachtoffers symboliseert. Derry ontleent zijn naam aan het Ierse woord Doire, wat eikenhout betekent.

Sterke beelden, indrukwekkende verhalen. The spirit of freedom. Bezoek als je in Derry bent zeker de murals van de Bogside.

Een citytrip naar Bern: de leukste stad van Zwitserland

Bij citytrips denken we al snel aan Parijs, Rome, Berlijn of Londen. Maar Bern, de hoofdstad van Zwitserland? Die staat meestal niet bovenaan het lijstje. Onterecht, zo ontdekte ik. Bern is een verborgen parel en wat mij betreft de leukste stad van Zwitserland — absoluut een citytrip waard.

Binnenstad van Bern op de UNESCO Werelderfgoedlijst

De oude binnenstad van Bern staat al sinds 1983 op de UNESCO Werelderfgoedlijst, en dat is niet zonder reden. Het historische centrum zit vol prachtige oude gebouwen, middeleeuwse charme en unieke fonteinen. En dan is er nog de rivier de Aare, die als een lus om het centrum kronkelt. Waar je ook bent, de Aare is altijd dichtbij en dat geeft de stad een bijzondere, bijna ontspannen sfeer.

Compacte stad met de Aare als bruisend middelpunt

Bern is bovendien heerlijk compact: alles ligt op loopafstand. Overal vind je gezellige koffietentjes en restaurants waar je even kunt neerstrijken. In de zomer wordt de stad nog levendiger, met de Aare als bruisend middelpunt. De Zwitsers noemen Bern niet voor niets de leukste stad van hun land — en ik kan ze geen ongelijk geven.

Een citytrip naar Bern? Zeker doen.