Maiden City

Derry wordt ook wel  "Maiden city" genoemd. Nog nooit slaagde een vijand erin binnen te dringen in de ommuurde stad. Humor kan de Noord-Ieren niet ontzegt worden. Zelfs tijdens The Siege in 1689 toen de stad 105 dagen werd afgesloten om de Engelse koning buiten te houden hielden ze stand, uit wanhoop aten de inwoners honden, katten en muizen, maar niemand kwam in de stad. Volhouders dat is zeker!

Historische stadsmuren in Derry

Die historische stadsmuren staan nog steeds, je kunt er overheen lopen.  Van hieruit krijg je een prachtig uitzicht over de stad en de rivier de Foyle waaraan Derry ligt. Over de rivier loopt de Peace Bridge. Een brug voor fietsers en voetgangers met als doel de betrekkingen tussen de grotendeels unionistische 'Waterside' op de oostelijke oever en de grotendeels nationalistische 'Cityside' op de westelijke oever te verbeteren. 

Wandeling door de Bogside

De naam, de vredesbrug en de Troubles; Derry heeft een heftige geschiedenis. Ik besluit mee te gaan met een georganiseerde wandeling door de wijk Bogside waar Bloody Sunday plaats vond. We vetrekken vanaf de Guildhall, een prachtig neogotisch gebouw dat meteen in het oog springt. Binnen zijn er indrukwekkende glas-in-loodramen en een tentoonstelling over de geschiedenis van Derry. Ook de Guildhall heeft het nodige te verduren gehad. Het werd in het verleden verwoest, het ging in vlammen op, en was het middelpunt van terreuraanslagen. Nu is het de blikvanger is het oude centrum, still going strong.

Wandelen door de wijk Bogside 

Met onze gids Patrick, grote bos krullen onder een typisch Ierse pet met daarop een solidariteit speldje voor de Palestijnen, steken we even later het plein over en lopen richting de Bogside van Derry. De Bogside is een wijk die niet zomaar een buurt is; het is een plek beladen met geschiedenis, vooral bekend vanwege de Troubles. Deze wijk gelegen aan de westelijke kant van de rivier de Foyle, dichtbij de historische stadsmuren, was de locatie van de Battle of the Bogside in augustus 1969, -de gewelddadige confrontatie tussen de katholieke inwoners van de Bogside en de politie die leidde tot de inzet van het Britse leger in Noord-Ierland -en Bloody Sunday op 30 januari 1972.

Bloody Sunday 14 ongewapende demonstranten kwamen om het leven

Op deze dag escaleerde de situatie verder toen Britse soldaten 14 ongewapende demonstranten doodschoten tijdens een burgerrechtenmars in de Bogside. Het leidde tot wereldwijde verontwaardiging en versterkte de roep om gelijke rechten en een einde aan de discriminatie. Maar het was ook de aanleiding voor de groei van de IRA ( de Irish Republican Army, een paramilitaire organisatie die actief was in de strijd voor de onafhankelijkheid van Ierland en later voor de hereniging van Ierland) en de escalatie van het conflict. Patrick vertelt dat de IRA, de katholieke verzetsbeweging, voor Bloody Sunday bekend stond als " I Run Away." Na de vreselijke gebeurtenissen op 30 januari sloten veel jongeren zich bij de IRA aan.

Katholieke protesten in Noord-Ierland

De aanleiding voor de protesten van de katholieken waren de sociale, politieke en economische onrechtvaardigheden waar ze mee te maken hadden in Noord-Ierland. Denk aan discriminatie op de arbeidsmarkt; ze kregen minder vaak banen, en werden ook slechter betaald. Ook op het gebied van huisvesting waren ze slechter af dan de protestanten in Noord-Ierland. Maar misschien wel het belangrijkste punt was het stemrecht.

One man, one vote

In veel districten konden alleen huiseigenaren en bedrijfsbezitters stemmen, wat betekende dat katholieken, die minder vaak huizen of bedrijven bezaten, minder politieke invloed hadden en de kiesdistricten werden vaak zo ingedeeld dat protestanten een meerderheid zouden hebben, zelfs in gebieden met een katholieke meerderheid, wat hun politieke macht verder beperkte. Ook waren de Royal Ulster Constabulary (RUC) en de B-Specials (een protestantse reservepolitie-eenheid) in de ogen van de katholieken bevooroordeeld en stonden ze vijandig tegenover hen. 

Een eeuwenlange strijd

De spanningen gaan lang terug. Toen koning Hendrik de 8ste in Engeland zich afscheidde van het katholieke geloof viel het katholieke Ierland onder een protestantse bevelhebber. Dat zette de verhoudingen nogal op scherp. Om grip te houden op Ierland werden er protestantse Engelsen en Schotten vanaf 1600 gestimuleerd om zich in Ierland te vestigen. Met name in het Noorden waar de weerstand van de katholieken het sterkst was. Dat heeft de onderlinge verhoudingen er niet bepaald beter op gemaakt. De protestantse Britten ontwikkelden zich tot en elite van grootgrondbezitters en de katholieke Ieren bleven arm. 

Noord-Ierland onderdeel van het Verenigd koninkrijk 

Uiteindelijk is Noord-Ierland bij het Verenigd Koninkrijk gebleven en is Ierland onafhankelijk geworden in 1921. De spanningen waren daarmee niet ten einde, want de katholieke bevolking wilde aansluiting bij de republiek Ierland (de Nationalisten), de protestanten (loyalisten en Unionisten) wilden bij het VK blijven. 

Geïnspireerd door de Amerikaanse burgerrechtenbeweging

De katholieke protesten in de Bogside werden geïnspireerd door de Amerikaanse burgerrechtenbeweging in de jaren 1960, waarin ze gelijke rechten eisten en het beëindigen van discriminatie.

The Troubles in Noord-Ierland

Patrick vertelt dat hij begin 60 is. Gedurende zijn hele jeugd speelden de Troubles een grote rol. De Troubles, het klinkt zo vriendelijk. " Joh, Er zijn wat troubles". In werkelijkheid was het een heftige burgeroorlog met meer dan 3500 doden voornamelijk onder de bevolking van Noord-Ierland. Ik kan me dat nog goed herinneren uit mijn jeugd. Het nieuws over de aanslagen in Noord-Ierland, de hongerstakers in de beruchte Maze gevangenis, de films en de songs waarvan de bekendste ongetwijfeld " Bloody Sunday" van de Ierse band U2 is.

Het voelt bijzonder om hier te lopen. Jaren was Noord-Ierland een no-go area, nu loop ik met een leeftijdsgenoot op deze heftige plek en hoor de verhalen. 

Levendige volkswijk

De Bogside is een levendige volkswijk. Huizen dicht op elkaar, portiekwoningen met speelgoed in de voortuin. Families die hier al generaties lang wonen. Opvallend zijn de vele muurschilderingen. De eerste die we zien is het beeld van de jongen die voor een militaire wagen staat. Het is The Rioter ook wel Saturday Matinee genoemd.

Patrick vertelt;" De afgebeelde scène is typerend voor vele rellen die plaatsvonden in de Bogside van 1969 tot het begin van de jaren 1970. De rellen vonden vaak plaats op zaterdagmiddag, vandaar de titel 'The Saturday Matinee". Ik vraag hem hoe het was om in deze wijk op te groeien. " Als jonge katholiek ben ik regelmatig benaderd om mij aan te sluiten bij de IRA, om je te testen of je geschikt was kreeg je iets in bewaring en mocht je er met niemand over praten. Wat ik kreeg, gooide ik meteen weg, ik wilde dat niet".

Monument Bloody Sunday

We lopen naar het monument ter nagedachtenis aan de jongeren die omkwamen op Bloody Sunday. De namen met de leeftijden gegraveerd in de grijze steen. Bloemen en een kaarsje voor een Mariabeeldje. Patrick vertelt; " Het Widgery tribunaal dat voor deze zaak werd ingesteld, achtte de militairen niet schuldig". Maar de zaak bleef altijd opspelen en uiteindelijk besloot men voor het Goedevrijdagakkoord in 1998 een grondig onderzoek te laten verrichten. Na 12 jaar verscheen het rapport waaruit bleek dat de dood van de veertien betogers " onrechtvaardig en onverdedigbaar"  was. Er kwamen excuses van de Britse premier Cameron namens de regering. De ex-militairen die altijd anoniem waren gebleven wacht vervolging. 

Veerkracht en vrede

Aan het einde van de tour voel ik een diepe bewondering voor de mensen van Derry. Hun veerkracht en vastberadenheid om vrede te bereiken zijn echt inspirerend. Ik wandel vanuit de Bogside terug naar het hotel, en denk aan alles wat ik heb gezien en gehoord en besef dat Derry niet alleen een stad van geschiedenis is, maar ook een stad van hoop en toekomst. 

Bezoek het museum of Free Derry. https://museumoffreederry.org

Informatie over een wandeling door de Bogside : https://www.derryguidedtours.com/derry-guided-tour-information/

Games of Thrones

Het is een plek waar mythen en sprookjes tot leven komen en waar ik als Game of Thrones-fan helemaal in mijn element ben. Veel scenes zijn in deze streek opgenomen, dat kan ook niet anders. Overal waar ik kijk, voel ik de sfeer van de serie. Het landschap van Noord-Ierland heeft iets magisch, alsof de draken en ridders nog steeds ergens rondzwerven. De ruige kusten, de mistige heuvels en de mysterieuze kastelen – het is alsof ik in Westeros zelf ben beland.

Led Zeppelin,Susanna Dury inspiratie van de Giant's Causeway

Het is leuk hier rond te lopen. Om meer uitleg te krijgen spreken we af met gids Peter, die duidelijk trots is op deze plek. Al in 1739  werd de Giants Causewway vastgelegd door de Ierse kunstenaar Susanna Drury.  Haar aquarellen werden later gegraveerd en gepubliceerd, wat bijdroeg aan de bekendheid van de Giant's Causeway buiten Ierland.  

En ook de  band Led Zeppelin liet zich inspireren door de Giants Causeway. De voorkant van de LP hoes van Led Zeppelin's album "Houses of the Holy" toont een surrealistisch beeld van kinderen met blond haar die over de rotsformaties van de Giant's Causeway klimmen.

 Carrick-A-Rede

Het is een afwissende tocht over de Giants's Causeway, en het spannendste deel moet nog komen, de hangende touwbrug van Carrick-a-Rede. Al zo'n drie eeuwen geleden legden zalmvissers bruggen aan op deze plek, Op het eilandje voor de kust vingen ze zalm. dat doen ze nog steeds maar de zalmvisserij stelt niet zoveel meer voor.

In het zalmseizoen (juni tot september) maken ook zalmvissers nog gebruik van de brug, Uiterlijk begin november wordt de brug weggehaald en, afhankelijk van de weersomstandigheden, rond maart weer opgehangen.

Wij kunnen ook over de brug die 30 meter boven de rotsen hangt. Je loopt van het vasteland naar een eilandje en daarna over dezelfde weg weer terug. 

De hele kust, de Giant's Causeway staat bol van mooie verhalen en mystiek. Maar gelukkig voor ons wordt ook de moderne techniek ingezet; de huidige brug is getest tot 10 ton en is in 2000 gebouwd met de hulp van lokale klimmers en abseilers. Met die gedachte in het achterhoofd durf ik wel over de brug. Het uitzicht is sprookjesachtig mooi. 

Uitleg van de verschillende muurschilderingen

De afgelopen jaren worden de murals ook steeds meer bezocht door toeristen en kun je rondleidingen boeken. Ik ging op pad met Patrick. Iemand die uit eigen ervaring vertelt en uitleg en context geeft. Een absolute meerwaarde.

The Petrol Bomber

De mural van de persoon met het gasmasker in Derry is een van bekende muurschilderingen.  Je ziet een jongen met een gasmasker die een molotovcocktail (petrol bomb) vasthoudt. Strijdlust en bereidheid te strijden, dat is wat dit beeld uitstraalt. Het gaat hier om de Battle of the Bogside, een punt waarop de strijd escaleerde.
Het gasmasker en de molotovcocktail symboliseren het verzet van de katholieke gemeenschap tegen wat zij beschouwden als onderdrukking en onrechtvaardigheid door de Britse autoriteiten en de protestantse meerderheid.

Impact op jongeren in Derry

Deze mural benadrukt ook de impact van het conflict op de jongeren in Derry. Het beeld van een jonge persoon in een gevaarlijke en gewelddadige situatie onderstreept hoe de jeugd direct betrokken raakte bij het geweld en de politieke strijd, iets wat Patrick ook uit eigen ervaring meemaakte.

Bernadette

Dat ook vrouwen actief waren in de verzetsbeweging is niet te missen. Patrick: " Op deze vrouw was ik mijn hele jeugd verliefd. Zo stoer en zo enorm moedig". Het is Bernadette McAliskey (destijds Devlin), een prominente Noord-Ierse politieke activiste, die de menigte in de straten van de Bogside aanspreekt. Bernadette werd in 1969 op 21-jarige leeftijd het jongste vrouwelijke parlementslid.  Ze vertegenwoordigde de partij Unity, die streefde naar burgerrechten en sociale rechtvaardigheid.
Patrick; " Nooit was ze bang, niemand kon haar stoppen. In 1981 overleefde ze een moordaanslag door leden van de Ulster Freedom Fighters, een loyalistische paramilitaire groep. Zij en haar echtgenoot werden neergeschoten in hun huis, maar beiden overleefden de aanval".

Prullenbakdeksel als communicatiemiddel

Het prullenbakdeksel op de voorgrond werd gebruikt door vrouwen en kinderen in katholieke gebieden in heel Noord-Ierland om mensen te waarschuwen voor een dreigende inval door het Britse leger. Ik vraag Patrick waar de hond voor staat. " Honden zijn altijd loyaal en beschermend, net als Bernadette". Ik merk het, het gevoel van Patrick voor Bernadette is onverminderd sterk.

The Runner

Een jonge jongen die wegrent. In zijn spijkerpak, ernaast een jongen die zo uit school lijkt te komen. Gewone jongeren die op de vlucht zijn. Patrick: "Het laat zien hoe jongeren bijzonder kwetsbaar waren tijdens The Troubles. Het toont de impact van het conflict op de jeugd en hoe zij vaak direct betrokken raakten bij de gevechten en de onrust. Je ziet ook de angst, de angst die de gemeenschap voelde". Dat voel je inderdaad, het is een beklemmend beeld.

Mothers and sisters

De vrouw in het midden van de muurschildering hierboven is Peggy O'Hara, moeder van INLA-hongerstaker Patsy O'Hara. Hij was een van de tien republikeinse gevangenen die stierven tijdens de hongerstaking van 1981. De hongerstaking was een protest tegen de terugtrekking van de Special Category Status, die republikeinse en loyalistische gevangenen behandelde als politieke gevangenen in plaats van gewone criminelen. Na de dood van haar zoon werd Peggy O'Hara een actieve figuur in de Ierse republikeinse beweging. 

 Het meisje aan de linkerkant wijst naar een andere muurschildering, een duif van vrede. 

Tot slot staan we stil bij de mural met de portretten van de 14 mensen die op 'Bloody Sunday' omkwamen. Naast de portretten ook 14 eikenbladeren waarbij elk blad een van de slachtoffers symboliseert. Derry ontleent zijn naam aan het Ierse woord Doire, wat eikenhout betekent.

Sterke beelden, indrukwekkende verhalen. The spirit of freedom. Bezoek als je in Derry bent zeker de murals van de Bogside.