De world nomad games, geluk moet je hebben
Mijn oma zei vroeger altijd: ‘Met een ons geluk doe je meer dan met een pond verstand.’ En gelijk had ze. Want geluk hadden we tijdens onze reis door Kirgizië! Begin september 2026 waren we in de buurt van het enorme Issyk Kul-meer toen we hoorden dat iets verderop de World Nomad Games plaatsvonden. En laat dat nou precies iets zijn waar iedereen dolgraag naartoe wilde. Het was zelfs de laatste dag van het culturele programma. Hoeveel geluk kun je hebben?
Nomad games in de Kyrchyn vallei
Het was nog wel een stukje rijden en het stond natuurlijk niet op ons oorspronkelijke programma, maar we besloten toch te gaan. Onze chauffeur mocht zelf de Kyrchyn-vallei, waar het evenement plaatsvond, niet in. Geen probleem. Binnen de kortste keren had hij een andere bus met een chauffeur geregeld die ons wel naar het terrein mocht brengen. Zo gaat dat gelukkig vaak tijdens het reizen. Er is bijna altijd wel een oplossing te vinden. Je kunt van tevoren nog zo'n mooi programma bedenken, maar soms zijn het juist de dingen die je niet gepland hebt die je het meest bijblijven.
De World Nomad Games: de Olympische Spelen van de nomaden
Bij aankomst stonden de eerste mannen met enorme adelaars op hun arm ons al op te wachten. In de verte zagen we tientallen yurts, overal liepen mensen in prachtige traditionele kleding en tegen de achtergrond van de groene bergen vormde het geheel een bijzonder schouwspel. Je zou deze spelen een soort Olympische Spelen voor nomaden kunnen noemen. Een internationaal evenement waarbij traditionele sporten, eeuwenoude gebruiken en de cultuur van nomadenvolkeren centraal staan. Denk aan boogschieten, worstelen, paardenraces en spectaculaire wedstrijden waarbij ruiters elkaar te paard proberen te overmeesteren. Maar ook sporten en vaardigheden die vroeger onmisbaar waren in het dagelijks leven van de nomaden. Zelfs het zo snel mogelijk opzetten van een yurt, de traditionele ronde nomadentent, kan een wedstrijd zijn.
De eerste Nomad games in Kirgizië
De eerste World Nomad Games werden in 2014 in Kirgizië georganiseerd. Ook in 2016 en 2018 was het land gastheer. Daarna verhuisde het evenement naar andere landen, maar in 2026 keerden de spelen terug naar Kirgizië. Onze chauffeur Tarik vertelde later dat de Kyrchyn-vallei ook tijdens eerdere edities een belangrijke locatie was geweest. Een plek waar de nomadencultuur als het ware weer even helemaal tot leven komt.
Een vallei vol tradities
Wat mij tijdens onze reis door Kirgizië al eerder was opgevallen, is hoe sterk het nomadenverleden hier nog altijd aanwezig is. De paarden, de yurts, de uitgestrekte bergweiden en de manier waarop mensen leven. Natuurlijk heeft ook hier de moderne tijd zijn intrede gedaan, maar veel tradities zijn nog springlevend. Dat zag je in Kyrchyn allemaal bij elkaar. Er liepen mensen rond in schitterende kleding, soms door de regen ietwat verborgen achter de regencapes, maar nog steeds prachtig.
Geen toeristisch evenement
Wat ik misschien nog wel het mooiste vind, het is geen toeristisch evenement. De World Nomad Games zijn juist bedoeld om tradities door te geven aan volgende generaties. Jonge Kirgiezen maken hier kennis met gebruiken, sporten en vaardigheden die al eeuwenlang bij hun cultuur horen. Want tradities blijven niet bestaan door ze alleen in een museum te laten zien. Ze blijven bestaan doordat mensen ze blijven beoefenen. Helaas werkte het weer die middag niet bepaald mee. Het regende behoorlijk en het terrein werd steeds modderiger. Het deed me denken aan de Military in Boekelo waar ik vaak kom. Modder en paarden. Urenlang struinde ik rond, van de ene yurt naar de andere. Kletsnat maar heel gelukkig.
yurt kamp in Kirgizië
Kok boru: rugby, maar dan te paard
Een paar dagen later was het opnieuw feest. Tijdens ons verblijf aan het prachtige Son Kul-meer, hoog in de bergen, kregen we de mogelijkheid om een wedstrijd kok boru bij te wonen. Kok boru is een van de bekendste traditionele sporten van Kirgizië. Het wordt ook wel omschreven als rugby te paard. Al vind ik dat rugby er vergeleken met deze sport behoorlijk beschaafd uitziet.
Kinderen groeien op met de paarden
Bij aankomst op een wat bergachtig terrein zagen we mannen op paarden aan komen rijden. En niet alleen volwassenen. Ook piepjonge kinderen zaten al op hun paarden alsof ze nooit anders hadden gedaan. Waar Nederlandse kinderen leren fietsen, leren kinderen hier bijna eerder paardrijden, zo lijkt het. Op een vlak stuk grond waren twee doelen gemaakt. Een soort grote groene bakken of putten, waarin de spelers hun buit moesten zien te krijgen. En die buit is van oorsprong nogal bijzonder.
Karkas van een geit
Traditioneel wordt kok boru namelijk gespeeld met het karkas van een geit. De ruiters moeten dat vanaf hun paard van de grond tillen, zien te bemachtigen en vervolgens in het doel van de tegenstander zien te krijgen. Gelukkig voor mij, als vegetariër, werd er deze keer niet met een echt geitenkarkas gespeeld, maar met een zware stoffen pop. Dat vond ik persoonlijk toch net even prettiger om naar te kijken. En toen ging het los!
Geen sport voor watjes
Vergeet alles wat je kent van een rustig potje paardrijden. Dit is echt een sport voor mannen die niet bang zijn voor een blauwe plek. Of tien. De paarden stormen op elkaar af, de ruiters hangen vervaarlijk uit hun zadels en proberen met behoorlijk wat kracht de buit van elkaar af te pakken. Ondertussen wordt er geduwd, getrokken, gedraaid en geblokkeerd. Soms zie je bijna niet meer welk paard of welke ruiter bij welk team hoort. En dat allemaal terwijl de paarden op volle snelheid over het veld galopperen. Wat een kracht, wat een behendigheid en vooral: wat een ongelofelijke controle over die paarden. Want hoe ruig het er ook aan toegaat, de samenwerking tussen ruiter en paard is indrukwekkend. Die mannen lijken vergroeid met hun dieren.
Wat een fantastisch decor aan het Son Kul meer
Langs de kant stonden herdershonden toe te kijken, alsof het de normaalste zaak van de wereld was. De gezichten van de spelers waren verweerd door zon en wind, de paarden briesten en op de achtergrond lag het schitterende Son Kul-meer, omringd door bergen.
Een decor dat je er in geen enkel sportstadion gratis bij krijgt.
