Op stokstaartjes safari in Oudtshoorn Zuid-Afrika: een unieke ervaring

Sommige mensen hebben een stokstaartjesobsessie. Ze vinden ze niet zomaar leuk—nee, ze zijn compleet idolaat van deze diertjes. De merchandise-industrie speelt daar slim op in: van mokken en sokken tot sleutelhangers en knuffels, als er een stokstaartje op kan, bestaat het. Maar wat maakt stokstaartjes zo bijzonder?

Deze kleine woestijndiertjes leven in de droge gebieden van Zuid-Afrika en Namibië en staan bekend om hun speelse gedrag en waakzame houding. In Oudtshoorn, dé struisvogelhoofdstad van Zuid-Afrika, kun je echter niet alleen struisvogels spotten—je kunt er ook op safari met stokstaartjes. En dat is precies wat ik ga doen: een unieke ervaring die je nergens anders ter wereld zo beleeft.

 Stokstaartjes met hun alerte houding en grote ogen

Want uniek en leuk zijn ze. Misschien komt het door hun alerte houding, alsof ze altijd een belangrijke missie hebben—al is het maar het bespioneren van hun buren. Of door die grote, vragende ogen, die permanent lijken te zeggen: Huh, wat gebeurt hier?! En laten we eerlijk zijn, als ze rechtop ‘zitten’ (oftewel: op hun staart leunen), zien ze eruit als de ultieme knuffeldieren—al zijn ze dat in werkelijkheid natuurlijk niet.

Op stokstaartjessafari in Oudsthoorn Zuid-Afrika

 Bij Hotel Die Seekoe in Oudtshoorn kun je mee op stokstaartjes safari —een unieke kans om deze fascinerende dieren van dichtbij te observeren. Om 5.30 uur gaat de wekker en in het donker rijden we naar een afgesproken plek tussen Oudtshoorn en Calitzdorp. Dit is de Klein Karoo, een droog en ruig gebied in Zuidelijk Afrika, waar stokstaartjes—of meerkatten, zoals ze in het Engels worden genoemd—van nature voorkomen. 

Een stoere ranger die alles weet van stokstaartjes

Bij aankomst staat de stoere ranger Devey ons al op te wachten. Hij doet me denken aan een cowboy: grote hoed, strakke spijkerbroek met een indrukwekkende gesp. En… ook hij is compleet idolaat van stokstaartjes en weet alles van deze dieren.

In het territorium van de stokstaartjes

Voor we naar de observatieplek lopen, instrueert Devey ons. “Ik breng jullie zo naar hun territorium. Als je je aan de regels houdt, tolereren ze ons. Dat betekent: jullie mogen wel praten, maar niet bewegen—dat wordt als gevaar gezien. De dieren zijn volledig wild, maar gewend aan mijn stem, waardoor we ze van dichtbij kunnen observeren zonder dat ze wegrennen.” Gelukkig maar, want ik kom er al snel achter dat Devey niet uitgepraat raakt over stokstaartjes. 

Met klapstoelen bij een heuvel, de stokstaartjes safari

Met klapstoelen onder de arm arriveren we bij een kleine heuvel, waar we in een kring gaan zitten. Buiten zitten op een stoel, dat is weer eens een ander soort safari. Verrassing: er zitten al twee stokstaartjes. In het vroege ochtendlicht komen ze uit hun hol om zich op te warmen in de zon—het perfecte moment om ze goed te bekijken. Even later verschijnen er steeds meer, tot er wel twintig stokstaartjes op een rijtje staan. Ze komen uit alle hoeken en gaten tevoorschijn. 

Stokstaartjes eten insecten voor de proteïne

Terwijl ik gefascineerd toekijk hoe ze vanaf de heuvel in de verte turen, vertelt Devey: “Ze eten voornamelijk insecten, kleine reptielen en soms zelfs schorpioenen—ze zijn immuun voor hun gif! Insecten zorgen voor proteïne, hun belangrijkste voedingsbron. Maar zelf zijn ze weer een hapje voor roofvogels en slangen. Daarom worden de meeste wilde stokstaartjes niet ouder dan een jaar of twee. Zo gaat dat in de voedselketen in Afrika.”

Stokstaartjes leven in groepen

Devey legt uit dat stokstaartjes in kolonies van soms wel dertig dieren leven, met een strikte hiërarchie. Een dominant paar leidt de groep en heeft meestal als enige het recht om zich voort te planten. De rest helpt mee door op de jongen te passen en voedsel te brengen. Een van hun meest opvallende gedragingen is de “wachtdienst.” Terwijl de rest graaft naar voedsel, houdt altijd minstens één stokstaartje de wacht, meestal op een verhoogd punt. Dreigt er gevaar—zoals een roofvogel of een jakhals—dan klinkt er een waarschuwingskreet en duikt de hele groep razendsnel hun holen in. 

Communicatie door middel van zachte piepjes

“Ze communiceren continu met zachte piepjes,” zegt Devey. En omdat hij me inmiddels heeft overtuigd van zijn kennis, geloof ik hem direct—zelfs al hoor ik die piepjes helemaal niet. 

Veel sociale interactie dus, bij deze schattige diertjes. Ze staan gezellig naast elkaar en lijken heel sociaal, maar toch maken ze nauwelijks echt contact. Niemand lijkt elkaar aan te kijken, geen gezellig gekeuvel of groepsknuffels. Maar vergis je niet: ze zijn perfect op elkaar ingespeeld en iedereen weet precies wat ’ie moet doen. Een beetje zoals collega’s in een goed geolied kantoor—ze werken samen, maar hoeven elkaar niet de hele tijd aan te raken om te laten zien dat ze een team zijn.

Van kerk naar kolonie

Dan vertelt Devey hoe hij in dit vak is beland. Dertig jaar geleden leidde hij een ander leven, tussen de paarden. Maar hij voelde zich onrustig, alsof er iets ontbrak. Op een dag ging hij naar de kerk en sprak hij tot God: “Als u echt bestaat, geef me dan een doel in het leven”.
De dag erna bracht een vriend hem in contact met stokstaartjes. En vanaf dat moment wist hij: “dit is het”. Zijn passie werd zijn werk, en nu besteedt hij al decennialang zijn dagen aan het bestuderen en beschermen van deze bijzondere dieren. 

Handdoek met een stokstaartje

Ik snap hem wel. Tegen het einde van de excursie ben ik óók een beetje bekeerd. In de hotelwinkel koop ik een handdoek met een stokstaartje erop. Die gaat mee naar huis—als aandenken aan mijn eerste echte meerkat moment én aan de bevlogenheid van Devey die deze excursie zo geweldig maakte.