Op pad met gids Chin in George Town
Gids Chin zit in de lobby van ons hotel op ons te wachten. George Town is op zichzelf prima te voet te ontdekken, maar ik weet inmiddels uit ervaring dat een lokale gids juist voor de achtergronden en de nét wat leukere verhalen echt een meerwaarde heeft. Chin is duidelijk van het type goed voorbereid. Zodra de groep compleet is, komt zijn iPad tevoorschijn. Hij laat een oude afbeelding van de stad zien. ‘Kijk, zo zag George Town er vroeger uit.’ En dan staan we meteen met één been in de geschiedenis.
George Town Penang
Het eiland Penang, waarop George Town ligt, behoorde oorspronkelijk tot het sultanaat Kedah. In 1786 vestigde kapitein Francis Light hier namens de Britse East India Company een Britse handelspost. De Britten hadden vooral oog voor de strategische ligging van het eiland: precies aan de belangrijke handelsroute door de Straat van Malakka, tussen India en China. George Town werd vernoemd naar de Britse koning George III.
Vrijhaven George Town
George Town werd vervolgens een vrijhaven, waar handelaren zonder hoge belastingen zaken konden doen. Dat werkte. Kooplieden en arbeiders uit onder andere China, India, de Maleise wereld en het Midden-Oosten kwamen naar de stad. Chinezen bouwden hun clanhuizen en tempels, Indiërs hun hindoetempels en moskeeën en de Britten kerken en koloniale gebouwen. Zo ontstonden buurten als Chinatown en Little India en kreeg George Town zijn typische multiculturele karakter.
UNESCO George Town
Die geschiedenis zie je nog steeds terug in de oude shophouses, tempels, moskeeën en kerken die soms letterlijk een paar straten van elkaar staan. Juist die bijzondere mengeling van Aziatische en Europese invloeden zorgde ervoor dat het historische centrum van George Town in 2008, samen met Melaka, op de UNESCO-Werelderfgoedlijst kwam. Maar Chin neemt ons niet alleen mee naar het verre verleden. Terwijl we verder lopen, wijst hij steeds vaker naar muren, gevels en straathoeken.
Street Art Penang
Want wie door George Town loopt, kan eigenlijk niet om de street art heen. Op de meest onverwachte plekken duiken muurschilderingen en grappige stalen tekeningen op. Wat ik niet wist, is dat daar een heel verhaal achter zit. Nadat George Town in 2008 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst kwam, ontstond het idee om kunst te gebruiken om de geschiedenis en het bijzondere karakter van de stad zichtbaar te maken. In 2009 werd een wedstrijd uitgeschreven voor een origineel concept. Het winnende idee werd Marking George Town.
Marking George Town
Daarvoor werden 52 stalen karikaturen gemaakt en verspreid door de oude stad. Het project kwam van Sculpture at Work, onder creatieve leiding van de Maleisische kunstenaar en cartoonist Tang Mun Kian. Met een flinke dosis humor vertellen de tekeningen over de mensen die hier woonden, oude beroepen, gebruiken en gebeurtenissen uit het verleden. Geen droge geschiedenisles dus, maar kleine verhalen op precies de plek waar ze zich afspeelden. Chin wijst onderweg steeds weer zo’n tekening aan en legt uit wat erachter zit. Zijn boodschap is eigenlijk heel simpel: je kijkt hier niet alleen naar street art, maar naar de geschiedenis van de straat waar je op dat moment staat.
En ineens kijk ik er heel anders naar. Die stalen karikaturen zijn kleine geschiedenisboekjes aan de muur. Ze vertellen niet alleen wat er op een bepaalde plek gebeurde, maar ook over de tradities en overtuigingen van de verschillende bevolkingsgroepen van George Town.
Groene parkieten om de toekomst te voorspellen
Zo leer ik dat Zuid-Indiase waarzeggers vroeger groene parkieten gebruikten om de toekomst te voorspellen. De vogel koos uit een stapeltje kaarten de kaart die jouw toekomst zou onthullen. Weer eens wat anders dan even je horoscoop googelen. Een andere tekening vertelt over een oud Chinees gebruik waarbij papieren versies van bezittingen werden verbrand. Auto’s, huizen en andere luxeartikelen van papier konden zo symbolisch naar overleden familieleden in het hiernamaals worden gestuurd. Er ontstond zelfs een hele handel in deze papieren offers.
Ernest Zacharevic George Town
Maar het bleef niet bij de stalen tekeningen. Het project opende de deur voor andere vormen van kunst in de openbare ruimte. Lokale én internationale kunstenaars begonnen de muren van George Town als canvas te gebruiken. De bekendste zijn waarschijnlijk de muurschilderingen van de Litouwse kunstenaar Ernest Zacharevic, waarbij echte voorwerpen zoals fietsen en schommels onderdeel worden van het kunstwerk. En niet te missen in George Town in de vele leuke winkeltjes. Overal zie de afbeeldingen op tassen, mokken en andere souvenirs.
George Town Festival
Kunst werd daarmee ook een manier om George Town verder op de kaart te zetten. De stad ontwikkelde zich steeds meer tot een centrum voor kunst en cultuur, met onder andere het jaarlijkse George Town Festival. Lokale kunstenaars kregen meer mogelijkheden om hun werk te laten zien en ook kunstenaars uit andere landen kwamen naar de stad, waardoor allerlei nieuwe samenwerkingen ontstonden.
Inmiddels is George Town uitgegroeid tot een belangrijk kunst- en cultuurcentrum in de regio. En juist die mix maakt het zo leuk: Chinese shophouses, moskeeën, tempels, koloniale gebouwen en daartussen overal kunst.
En zo vertellen die 52 simpele stalen tekeningen én de vele muurschilderingen samen eigenlijk het verhaal van George Town: Chinees, Indiaas, Maleis, Europees en alles wat daar in de loop van de eeuwen tussendoor is gemengd. Heel onderhoudend uitgelegd door Chin. Misschien is dat ook wel waarom ik blij ben dat Chin vanmorgen in die hotellobby op ons stond te wachten. Zonder gids had ik waarschijnlijk precies dezelfde muren gezien en er dezelfde foto’s van gemaakt. Maar nu weet ik ook waar ik eigenlijk naar kijk.
Wat een leuk idee om via streetart de geschiedenis te laten zien.
Wij doen dat vaak met gedichten op de huizen.
En Jacq, jij kunt zeker werelds koken??
Elke keer leer je weer wat bij!
Weer genoten van je verhaal!!