Reizen in China

Zeggen wat je denkt – of toch niet? Over reizen in China 

Ik zal het moment nooit vergeten.

We zaten in het vliegtuig terug van China. Mijn twee oudste kinderen en ik. Terwijl wij enthousiast Shanghai in trokken, had mijn zoon het liefst gewoon binnen gespeeld. Ik dacht nog: ach, vast last van een jetlag, of compleet onder de indruk van het Chinese speelgoed. Of gewoon even klaar met al die prikkels – je weet het nooit met kinderen.

Tot we opstegen, de gordels vast zaten en het Chinese luchtruim langzaam achter ons lag. Toen verzuchtte hij:
"Eindelijk kan ik weer zeggen wat ik denk. Dat kon daar niet. In China heb je geen vrijheid van meningsuiting."

Vrijheid van meningsuiting

En hij had gelijk. In China is het beter je mening voor je te houden – zeker als die niet strookt met de officiële lijn. Mijn gevoel zegt: zolang je keurig binnen de lijntjes kleurt en geen kritiek uit, kun je er een prima leven leiden. Maar O wee als je iets zegt wat schuurt, of als bevolkingsgroep opkomt voor je autonomie – dan komt er een andere, rauwe kant van het systeem naar voren. Mensen verdwijnen uit beeld, worden opgepakt, of kunnen nergens meer aan de slag.

Tijdens mijn laatste reis, nu in 2025, sprak ik fluisterend met een gids die ons een paar dagen vergezelde. Hij vertelde me dat het in de jaren ’80 vrijer voelde dan nu. Meer openheid. Minder angst. Maar die tijden zijn voorbij. Zelfs hij, succesvol en goed opgeleid, zag zijn spaargeld verdampen toen de appartementen waarin hij had geïnvesteerd flink in waarde daalden.

Hoe werkt het Chinese systeem eigenlijk?

China is officieel communistisch, maar niet zoals we het kennen uit de geschiedenisboeken over de Sovjet-Unie. In de praktijk is het een partijstaat met een vrije markt: een autoritair politiek systeem met een kapitalistische economie.

De Communistische Partij van China (CPC) heeft alle touwtjes in handen. Geen vrije verkiezingen, geen onafhankelijke pers. Censuur is onderdeel van het dagelijks leven. Toch merk je als reiziger niet per se directe repressie. Het leven is georganiseerd, efficiënt en modern. Zolang je niet kritisch bent, lijkt het allemaal soepel te verlopen.

Mijn conclusie reizen in China

Reizen in China is indrukwekkend, intrigerend en soms ongemakkelijk. Je voelt voortdurend dat er een systeem achter de schermen draait waar je als buitenstaander geen grip op hebt. En waar de meeste mensen ook liever niets over zeggen.

Reizen naar China? Absoluut doen – maar wapen jezelf met kennis

Zoals een vriendin van mij treffend zei: "Systemen en hun machthebbers zijn vaak het probleem". Ik denk even aan de situatie in Myanmar. Maar zodra je contact maakt met de bevolking, met mensen onderweg, merk je hoe vriendelijk, open en nieuwsgierig iedereen is. . Ze willen je leren kennen, stellen vragen, en willen vaak met je op de foto."

Wat moet je als reiziger weten over China?

China is extreem veilig en efficiënt, maar werkt op z’n eigen manier. Hier wat praktische tips, zodat je goed voorbereid op pad gaat:

1. Installeer een VPN vóór vertrek

In China werkt Google niet. En WhatsApp, Instagram, Facebook en Gmail evenmin. Dankzij de 'Great Firewall' zijn die apps geblokkeerd. Zonder VPN (Virtual Private Network) kom je er niet op. Zelf gebruikte ik een eSIM van Airalo, die had standaard een VPN – ideaal, geen gedoe met losse simkaarten. 

2. Gebruik WeChat

In China is WeChat de alleskunner: je appt ermee, betaalt, maakt reserveringen en wisselt contactinfo uit via QR-codes. Download WeChat vóór vertrek en maak alvast een account aan. Vraag in je hotel of bij je gids om hun QR-code, zo blijf je makkelijk in contact.

3. Betalen met je telefoon

Cash? Vergeet het maar. Zelfs in kleine winkeltjes betaal je via QR-code. Je kunt als toerist je creditcard koppelen aan WeChat Pay of Alipay. Soms werkt het niet meteen, dus probeer het op tijd. Als het lukt, betaal je er alles mee – van een kop noedels tot je tempelkaartje.

4. Je wordt overal gefilmd

Gezichtsherkenning is in China de norm. In winkels, op straat, op stations – overal hangen camera’s. Geen reden tot paniek, maar het is goed om te weten. Maak geen foto's van politie, overheidsgebouwen of checkpoints, en wees terughoudend met wat je online zet.

5. Paspoort altijd bij je

Zonder paspoort kom je nergens binnen. Bij hotels, musea en treinstations moet je je paspoort laten zien – een kopie volstaat vaak niet.

6. Politiek? Liever niet

China is geen land waar je zomaar grapjes maakt over de overheid, Tibet of Taiwan. Alles wat je zegt – ook online – kan opgepikt worden. Zolang je je aan de regels houdt, merk je daar als toerist weinig van. Maar laat politiek liever buiten je gesprekken.

7. Breng mensen niet in verlegenheid

Chinese mensen zijn beleefd en conflictmijdend. Vermijd kritische vragen, publieke discussies of het corrigeren van anderen – het kan als confronterend of zelfs beschamend overkomen. Liever een glimlach dan een discussie.

China is een land van contrasten

China is een land van contrasten. Van strak georganiseerde regels tot spontane ontmoetingen in het park. Van hypermoderne steden tot stille dorpen waar het lijkt alsof de tijd is blijven hangen.

Soms voelde ik me wat verloren in die enorme steden, met al hun systemen en regels. Maar dan was er weer zo’n onverwacht moment: een warm gesprek met een gids onderweg, een ontmoeting in een restaurant als ik daar alleen zat te eten, of dat meisje in de massagesalon – die tijdens het voeten masseren spontaan haar moeder ging facetimen en mij ondertussen liefdevol bleef knuffelen. (Voetmassage in China: zéker doen.)

Ik kwam thuis met meer dan foto's en souvenirs. Ik kwam thuis met verhalen. Met ontmoetingen die me bijblijven. En met vragen waar ik nog steeds over nadenk.

En misschien is dat wel precies waarom China me zo raakt. Het is niet altijd makkelijk – maar wel echt. En meer dan de moeite waard.